Antalya Uluslararası Deniz Hukuku Avukatı

Antalya Uluslararası Deniz Hukuku Avukatı

Uluslararası deniz hukuku; gemilerin işletilmesi, deniz yoluyla yük ve yolcu taşınması, çarter ilişkileri, konşimento, deniz alacakları, gemi haczi, deniz kazaları, çatma, kurtarma, liman işlemleri ve deniz çevresinin korunması gibi konuları düzenleyen karma bir hukuk alanıdır. Türk hukukunda bu alanın temel dayanakları 6102 sayılı Türk Ticaret Kanunu’nun deniz ticaretine ilişkin hükümleri, 6098 sayılı Türk Borçlar Kanunu, 2004 sayılı İcra ve İflas Kanunu, 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu, 5718 sayılı Milletlerarası Özel Hukuk ve Usul Hukuku Hakkında Kanun ve somut olaya göre 2872 sayılı Çevre Kanunu ile liman ve idari işlemlere ilişkin mevzuattır. Uyuşmazlığın niteliğine göre Türkiye’nin taraf olduğu milletlerarası sözleşmeler, yabancılık unsuru taşıyan sözleşme hükümleri, tahkim şartları ve genel işlem koşulları da değerlendirmeye alınır.

Bu alanda avukat desteği; sözleşme hazırlığı ve risk analizi, taşıma ve teslim belgelerinin incelenmesi, navlun ve sürastarya alacakları, yük hasarı talepleri, seferden kaynaklanan masraflar, gemi üzerinde alacakların teminat altına alınması, ihtiyati haciz veya ihtiyati tedbir başvuruları, sigorta ilişkileri, liman işlemleri, gümrük ve idari süreçlerle bağlantılı özel hukuk uyuşmazlıklarının takibi, tahkim ve mahkeme yargılamalarında temsil gibi başlıklarda ortaya çıkar. Antalya merkezli bir deniz ticareti ilişkisinde de görevli mahkemenin, yetkili yerin, uygulanacak hukukun ve delillerin doğru belirlenmesi çoğu zaman uyuşmazlığın yönünü belirler. Falez Hukuk Bürosu olarak Antalya’da uluslararası deniz hukuku alanında danışmanlık ve dava takibi hizmeti veriyor; her dosyayı sözleşme metni, sefer evrakı, teknik raporlar, yazışmalar ve ilgili mevzuat çerçevesinde ayrı ayrı değerlendiriyoruz.

Uluslararası Deniz Hukuku Nedir, Hangi Mevzuat ve Sözleşmeler Uygulanır?

Uluslararası deniz hukuku, denizde ticari faaliyetin ve deniz ulaşımının hukuki çerçevesini kuran kurallar bütünüdür. Bu alan yalnızca gemi sahipleri ile taşıtanlar arasındaki ilişkiyi kapsamaz; taşıyan, kiracı, yük ilgilisi, sigortacı, liman işletmesi, acente, broker, tersane, klas kuruluşu ve kamu otoriteleriyle kurulan çok katmanlı ilişkilere de uygulanır. Türk hukukunda temel kaynak 6102 sayılı Türk Ticaret Kanunu’dur. Kanunun deniz ticaretine ayrılan kısmı; gemi, donatan, taşıma sözleşmeleri, konşimento, müşterek avarya, çatma, kurtarma ve deniz alacakları gibi başlıklara ilişkin esasları düzenler. Sözleşmenin kurulması, yorumlanması, ifa edilmemesi, tazminat ve faiz gibi genel meselelerde 6098 sayılı Türk Borçlar Kanunu devreye girer. Alacağın takibi, ihtiyati haciz, icra takibi ve cebri satış yönünden 2004 sayılı İcra ve İflas Kanunu önem taşır. Yargılama usulü bakımından 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu uygulanır.

Uyuşmazlık yabancılık unsuru taşıyorsa, uygulanacak hukukun ve milletlerarası yetkinin belirlenmesinde 5718 sayılı Milletlerarası Özel Hukuk ve Usul Hukuku Hakkında Kanun dikkate alınır. Tarafların sözleşmeye koyduğu hukuk seçimi şartı, tahkim şartı, yetki şartı ve teslim şekilleri bu aşamada belirleyici olabilir. Taşıma ilişkisinde konşimentonun düzenlendiği yer, yükleme ve boşaltma limanları, geminin bayrağı, zarar veren olayın meydana geldiği yer ve tarafların tacir sıfatı gibi unsurlar uygulanacak hukuk tartışmasını doğrudan etkiler.

Deniz hukukunda milletlerarası sözleşmeler de önemli yer tutar. Türkiye’nin taraf olduğu sözleşmeler, iç hukuka uygun biçimde uygulama alanı bulur. Somut olaya göre denizde çatışmaların önlenmesine ilişkin kurallar, petrol kirliliği sorumluluğu, deniz alacakları ve gemi üzerindeki haklar, denizde can güvenliği veya liman devleti denetimiyle ilişkili milletlerarası düzenlemeler gündeme gelebilir. Her sözleşmenin Türkiye bakımından yürürlük durumu ayrı ayrı kontrol edilmelidir. Uygulamada BIMCO formları, GENCON, NYPE, Shelltime gibi standart çarter metinleri ve taşıma belgeleri de sözleşmesel çerçevenin önemli parçasıdır; bunlar kanun değildir fakat taraf iradesini ve ticari teamülü yansıttığı için uyuşmazlığın çözümünde ciddi ağırlık taşır.

Mahkeme önüne gelen dosyalarda yalnızca kanun metni değil, deniz ticaretine özgü ticari teamül ve teknik belgeler de değerlendirilir. Yargıtay’ın yerleşik uygulamasına göre konşimento kayıtları, protestolar, survey raporları, liman kayıtları, gemi jurnalleri, AIS verileri ve P&I yazışmaları ispat bakımından önemlidir. Antalya çıkışlı veya Antalya varışlı seferlerde liman belgeleri, terminal teslim tutanakları ve acente yazışmaları çoğu kez uyuşmazlığın temel delilini oluşturur. Bu nedenle uluslararası deniz hukuku, sadece bir sözleşme ihtilafı alanı değil; özel hukuk, usul hukuku, icra hukuku, sigorta hukuku ve idare hukukunun kesişiminde yer alan teknik bir çalışma alanıdır.

Uluslararası Deniz Hukuku Avukatı Hangi İşleri Yapar?

Uluslararası deniz hukuku alanında çalışan avukatın işi, uyuşmazlık çıktığında dava açmaktan ibaret değildir. Çoğu dosyada süreç, sözleşme kurulmadan önce başlar. 6102 sayılı Türk Ticaret Kanunu ve 6098 sayılı Türk Borçlar Kanunu çerçevesinde çarter sözleşmeleri, taşıma sözleşmeleri, acentelik ilişkileri, gemi yönetim anlaşmaları, yükleme-boşaltma şartları, teslim şekilleri ve sorumluluk sınırlamaları incelenir. Konşimento metni, charter party hükümleri, laytime ve demurrage kayıtları, force majeure kayıtları, tahkim ve yetki şartları, uygulanacak hukuk hükmü ve sigorta teminatının kapsamı değerlendirilir. Bu aşamada amaç, ileride çıkabilecek ihtilafların belgesel temelini sağlam kurmaktır.

Uyuşmazlık doğduğunda avukat öncelikle olayın ticari ve teknik çerçevesini tespit eder. Geminin sefer evrakı, yükleme ve tahliye tutanakları, mate’s receipt, stowage plan, survey raporları, protesto mektupları, acente yazışmaları, e-posta zinciri, bunker kayıtları, AIS verileri ve sigorta poliçeleri incelenir. Alacak veya zarar kalemleri netleştirilir; navlun, sürastarya, detention, deadfreight, yük hasarı, gecikme zararı, kurtarma ücreti, liman masrafı, tamir gideri ya da çevre temizleme gideri gibi talepler hukuki niteliklerine göre ayrıştırılır. Yabancı para alacaklarında kur farkı, faiz başlangıcı ve ticari faiz rejimi de dosyanın önemli parçalarıdır.

İcra ve dava stratejisi, çoğu zaman deniz hukukunun en kritik kısmıdır. 2004 sayılı İcra ve İflas Kanunu uyarınca ilamsız icra takibi, kambiyo takibi veya ilamlı takip yolları değerlendirilebilir. Gemiye ilişkin deniz alacağı söz konusuysa ihtiyati haciz imkânı araştırılır. İhtiyati haciz, alacağın güvence altına alınması için borçlunun malvarlığına geçici olarak el konulmasını sağlayan bir korumadır. Deniz alacaklarında geminin seferde olması, limana uğrama süresi ve bayrak durumu nedeniyle zamanlama büyük önem taşır. Bu nedenle dilekçe, teminat, tercüme, gemi kayıtları ve alacak belgeleri eş zamanlı hazırlanır.

Uluslararası deniz uyuşmazlıklarında tahkim de sık görülür. Londra Deniz Tahkimcileri Birliği kuralları, kurumsal tahkim merkezleri veya ad hoc tahkim şartları bulunabilir. Avukat, tahkim şartının geçerliliğini, kapsamını, tahkim yerini, hakem seçimini, delil sunma takvimini ve yabancı hakem kararının Türkiye’de tanınması veya tenfizi ihtimalini 5718 sayılı Kanun ışığında değerlendirir. Mahkeme yoluna gidilecekse görevli mahkeme çoğu zaman Asliye Ticaret Mahkemesi olur; yetki ise sözleşmedeki şartlara, ifa yerine, davalının yerleşim yerine ve özel yetki kurallarına göre belirlenir. Antalya’daki liman faaliyetlerinden doğan uyuşmazlıklarda yerel liman kayıtlarının toplanması, bilirkişi incelemesi ve tespit talepleri uygulamada sık karşılaşılan işlemlerdir. Falez Hukuk Bürosu olarak Antalya’da bu alanda danışmanlık, sözleşme incelemesi, ihtar ve dava takibi, icra süreçleri ve tahkim hazırlığı hizmeti veriyoruz.

Deniz Ticareti, Taşıma ve Gemi İşletmeciliğinden Doğan Uyuşmazlıklar

Deniz ticaretinden doğan uyuşmazlıklar geniş bir yelpazeye yayılır. 6102 sayılı Türk Ticaret Kanunu çerçevesinde geminin işletilmesi, deniz yoluyla eşya taşınması, yolcu taşınması, navlun ilişkileri, acentelik, yakıt tedariki, liman masrafları, gemi bakım ve onarımı, mürettebatla ilgili yükümlülükler, yükleme ve tahliye organizasyonu, teslimde gecikme ve seferin aksaması gibi konular uyuşmazlık kaynağı olabilir. Taraflar çoğu zaman taşıtan, yükleten, alıcı, taşıyan, fiili taşıyan, donatan, zaman çartereri veya sefer çartereri olarak karşımıza çıkar. Hangi kişinin hangi sıfatla sorumlu olduğu, sadece sözleşme başlığına bakılarak değil fiili organizasyon, imzalanan belgeler ve ticari akış üzerinden belirlenir.

Taşıma uyuşmazlıklarında en çok karşılaşılan konular; navlun alacağı, eksik teslim, hasarlı teslim, gecikme, yanlış istifleme, rotadan sapma, yükleme veya boşaltma süresinin aşılması ve masraf paylaşımıdır. Konşimentodaki çekinceler, yükün ambalaj durumu, teslim anındaki survey raporları, terminal kayıtları ve gümrük belgeleri ispat bakımından önemlidir. Gemi işletmeciliğinden kaynaklanan ihtilaflarda bunker kalitesi, makine arızası, klas yükümlülükleri, teknik yönetim, liman devleti denetimi sonrası gecikme, sefer elverişliliği ve işletme kusuru gibi başlıklar gündeme gelir. Deniz sigortaları ile P&I teminatı da çoğu kez bu dosyalara eşlik eder; sigortacı ile sigortalı arasındaki rücu ve teminat kapsamı tartışmaları ayrı bir katman oluşturur.

Görevli mahkeme çoğu ticari uyuşmazlıkta Asliye Ticaret Mahkemesi’dir. O yerde ayrı bir ticaret mahkemesi yoksa Asliye Hukuk Mahkemesi ticaret mahkemesi sıfatıyla davaya bakabilir. Yetkili mahkeme belirlenirken 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu ve sözleşmedeki yetki şartı birlikte değerlendirilir. Tarafların tacir olması hâlinde yetki sözleşmeleri çoğu zaman önem kazanır. Yabancılık unsuru bulunan dosyalarda 5718 sayılı Kanun devreye girer. Delil tespiti gerekiyorsa sefer sonlanmadan veya yük dağıtılmadan önce mahkemeden tespit istenmesi ciddi hak kayıplarını önleyebilir.

Taşıma ve gemi işletmeciliği uyuşmazlıklarında dava öncesi hazırlık, dava kadar önemlidir. Gerekli belgeler dosyaya göre değişmekle birlikte çarter sözleşmesi, konşimento, fatura, navlun hesapları, dispatch-demurrage statement, liman masrafı dekontları, protesto mektubu, survey raporu, hasar fotoğrafları, teslim tutanakları, klas ve bakım kayıtları, e-posta yazışmaları ve sigorta poliçeleri temel deliller arasında yer alır. Antalya limanlarıyla bağlantılı işlemlerde terminal kayıtları, acente belgeleri ve gümrük çıkış veya giriş belgeleri de sürecin merkezindedir. Her dosyada talebin sözleşmeye mi, haksız fiile mi, sebepsiz zenginleşmeye mi yoksa kanundan doğan özel bir sorumluluk rejimine mi dayandığının netleştirilmesi gerekir; zamanaşımı ve yetki itirazları buna göre şekillenir.

Deniz Alacakları, Gemi Haczi ve İhtiyati Haciz Süreci

Deniz alacakları, gemi ile doğrudan bağlantılı belirli alacak türlerini ifade eder ve deniz ticaretinde alacağın güvence altına alınması bakımından özel önem taşır. 6102 sayılı Türk Ticaret Kanunu ile 2004 sayılı İcra ve İflas Kanunu birlikte değerlendirilerek gemi üzerinde koruma tedbirleri uygulanabilir. Uygulamada “gemi haczi” denildiğinde bazen ilamlı veya ilamsız icra yoluyla kesin haciz, bazen de dava öncesi veya dava sırasında başvurulan ihtiyati haciz kastedilir. İhtiyati haciz, mahkemenin alacağı geçici olarak güvence altına almak için verdiği koruma kararıdır. Deniz hukukunda bu kararın pratik değeri çok yüksektir; çünkü gemi limanda kısa süre kalabilir ve ülkeden ayrıldıktan sonra alacağın tahsili zorlaşabilir.

Başvuru yapılmadan önce alacağın niteliği dikkatle belirlenir. Navlun, sürastarya, kurtarma ücreti, liman giderleri, yakıt tedariki, onarım bedeli, yük hasarı, çatmadan doğan tazminat veya geminin işletilmesinden kaynaklanan bazı talepler deniz alacağı niteliği taşıyabilir. Mahkeme, talebin yaklaşık ispatını arar. Bu nedenle sözleşme, fatura, teslim belgeleri, acente yazışmaları, protestolar, hesap özetleri, survey raporları ve gemi bilgileri dosyaya sunulur. Çoğu durumda mahkeme teminat yatırılmasını isteyebilir. Teminat oranı ve şekli, dosyanın özelliğine göre belirlenir.

Görevli mahkeme çoğu zaman Asliye Ticaret Mahkemesi’dir. Yetki, geminin bulunduğu yer, borçlunun yerleşim yeri, alacağın doğduğu yer veya özel yetki kuralları üzerinden değerlendirilir. Antalya limanına uğrayan bir gemi bakımından, gemi fiilen limandayken hızlı hareket etmek gerekir. Mahkeme kararı sonrasında liman başkanlığı, icra müdürlüğü, kaptanlık, acente ve ilgili sicil mercileri nezdinde işlemler yapılır. Gemi hakkında seferi engelleyen tedbir uygulanması, ticari baskı oluşturduğu için çoğu zaman müzakere sürecini de etkiler. Borçlu taraf, teminat mektubu veya başka bir güvence sunarak haczin kaldırılmasını talep edebilir. Bu aşamada sunulan güvence belgesinin kapsamı, süresi, hangi alacağı karşıladığı ve hangi yargı merciindeki talebi teminat altına aldığı dikkatle incelenmelidir.

İhtiyati haciz kararı tek başına nihai tahsil sağlamaz. Kararın devamı için süresinde esas takibe veya davaya geçilmesi gerekir. Hangi sürenin uygulanacağı, kararın niteliğine ve usul rejimine göre değerlendirilmelidir. Bu noktada 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu ile 2004 sayılı Kanun hükümleri birlikte ele alınır. Borçlunun itirazları, karşı teminat talepleri, yetki itirazı, alacağın deniz alacağı olmadığı iddiası veya geminin malikinin farklı olduğu savunması sık görülür. Gemi üzerindeki ayni haklar, bareboat kayıtları, bayrak devleti kayıtları ve gemi sicili bu nedenle önem taşır. Antalya merkezli dosyalarda liman ve acente koordinasyonu, tercümeli evrak hazırlığı ve yabancı malik veya kiracı yapılarının çözülmesi sürecin teknik yönünü oluşturur.

Çarter Sözleşmeleri, Konşimento ve Yük Hasarı Davaları

Çarter sözleşmeleri, geminin belirli bir sefer için, belirli bir süre için veya belirli bir kapasiteyle kullanımına ilişkin ticari anlaşmalardır. Deniz ticaretinde sefer çarteri, zaman çarteri ve çıplak gemi kirası gibi farklı modeller bulunur. 6102 sayılı Türk Ticaret Kanunu ile 6098 sayılı Türk Borçlar Kanunu hükümleri, sözleşmenin türüne göre birlikte uygulanır. Uluslararası uygulamada BIMCO standart metinleri sık kullanılır; ancak her standart formun içine eklenen özel klozlar uyuşmazlığın sonucunu ciddi biçimde etkileyebilir. Laytime, demurrage, dispatch, safe port, off-hire, speed and consumption, ice clause, war risks, lien, arbitration ve law clause gibi kayıtlar dikkatle yorumlanmalıdır.

Konşimento, taşıyan tarafından düzenlenen ve yükün teslim alındığını veya gemiye yüklendiğini gösteren kıymetli evrak niteliğinde bir taşıma belgesidir. Konşimentonun işlevi sadece makbuz olmakla sınırlı değildir; bazı hâllerde sözleşmenin delili, zilyetlik ve teslim ilişkilerinin ana belgesi haline gelir. Yük hasarı davalarında konşimentodaki temiz kayıtlar, çekinceler, ambalaj ve sayı beyanları, yükleme limanındaki durum ile tahliye limanındaki fiili durum arasındaki farkın ispatında önemli rol oynar. Mate’s receipt, draft survey, tally records, temperature logs, reefer kayıtları, fumigasyon belgeleri, nem ölçümleri ve laboratuvar analizleri de dosyanın niteliğine göre belirleyici olabilir.

Yük hasarı davasında temel mesele, zararın hangi aşamada ve kimin sorumluluk alanında doğduğunu ortaya koymaktır. Hasar; hatalı istifleme, yetersiz ambalaj, uygun olmayan havalandırma, nem, ısı değişimi, kontaminasyon, gecikme, yanlış teslim, eksik teslim veya liman operasyonu sırasındaki kusurdan kaynaklanabilir. Taşıyanın sorumluluğu ile yükletenin beyan yükümlülüğü, terminalin fiili işlemleri ve sigorta kapsamı birlikte incelenir. Yargıtay’ın yerleşik uygulamasında zamanında tutulan tutanaklar ve tarafsız survey raporları güçlü delil kabul edilir. Bu nedenle yük tahliye edilirken veya teslim alınırken fark edilen hasarda gecikmeden rezerv konulması, fotoğraf alınması ve bağımsız survey çalışması yaptırılması çoğu zaman kritik önemdedir.

Bu tür davalarda görevli mahkeme genel olarak Asliye Ticaret Mahkemesi’dir. Yetki değerlendirilirken davalının yerleşim yeri, ifa yeri, yükleme veya boşaltma limanı, sözleşmedeki yetki veya tahkim şartı ve yabancılık unsuru birlikte ele alınır. Zorunlu arabuluculuk, 6102 sayılı Türk Ticaret Kanunu kapsamındaki bir miktar paranın ödenmesine ilişkin ticari davalarda dava şartı olabilir; somut talebin niteliğine göre değerlendirme yapılmalıdır. Zamanaşımı süresi talebin türüne göre değişir. Bu yüzden yük hasarı fark edildiğinde sadece teknik inceleme değil, süre yönetimi de başlatılmalıdır. Antalya bağlantılı ithalat ve ihracat taşımalarında liman teslim kayıtları, gümrük tespitleri ve depolama sürecindeki belge akışı, sorumluluğun hangi halkada doğduğunu göstermesi bakımından özel önem taşır.

Deniz Kazaları, Çatma, Kurtarma ve Çevre Kirliliğinden Doğan Sorumluluk

Deniz kazaları, hem yüksek ekonomik zarar hem de kamu düzeni ve çevre bakımından sonuç doğurur. 6102 sayılı Türk Ticaret Kanunu denizde çatma, kurtarma ve bazı deniz olaylarına ilişkin özel hükümler içerir. Olayın niteliğine göre 6098 sayılı Türk Borçlar Kanunu’nun haksız fiil sorumluluğu hükümleri, 2872 sayılı Çevre Kanunu, idari yaptırım mevzuatı, liman ve kıyı emniyeti düzenlemeleri ile ceza hukuku boyutunda Türk Ceza Kanunu da gündeme gelebilir. Çatma; iki geminin çarpışması veya manevra ilişkisi içinde zarara yol açması şeklinde ortaya çıkabilir. Burada kusur dağılımı, seyir kurallarına uyum, vardiya kayıtları, radar ve AIS verileri, VDR kayıtları, hava ve deniz durumu ile kaptan ve zabit ifadeleri üzerinden değerlendirilir.

Kurtarma, denizde tehlike altındaki gemi, yük veya diğer deniz menfaatlerinin kurtarılması için yapılan faaliyettir. Başarılı kurtarma halinde kurtaranın ücret talep etmesi mümkündür. Ücretin hesaplanmasında tehlikenin ağırlığı, kurtarılan değerin büyüklüğü, gösterilen beceri, zaman ve masraf gibi ölçütler dikkate alınır. Taraflar arasında önceden yapılmış kurtarma sözleşmesi varsa onun hükümleri, yoksa kanuni rejim uygulanır. Uygulamada Lloyd’s Open Form benzeri standart kurtarma belgeleri görülebilir. Müşterek avarya ile kurtarma ücretinin karıştırılmaması gerekir; biri olağanüstü fedakârlığın paylaşılması, diğeri kurtarma hizmetinin karşılığıdır.

Çevre kirliliği, deniz hukukunun en hassas alanlarından biridir. Yakıt sızıntısı, petrol kirliliği, kimyasal döküntü, sintine boşaltımı veya yük kaynaklı kirlenme hâlinde özel hukuk tazminatı ile idari yaptırımlar birlikte gündeme gelebilir. 2872 sayılı Çevre Kanunu çerçevesinde idari para cezaları ve temizleme yükümlülükleri söz konusu olabilir. Liman başkanlıkları, sahil güvenlik, çevre birimleri ve diğer idari otoritelerin tespitleri dosyada önemli delil niteliği taşır. Kirlenmenin kaynağı, yayılma alanı, temizleme giderleri, üçüncü kişilerin zararı, balıkçılık veya turizm faaliyetlerine etkisi gibi hususlar teknik raporlarla belirlenir. Antalya kıyı şeridinde meydana gelen çevre olaylarında turizm, marina işletmeciliği ve kıyı kullanımı nedeniyle zarar kalemleri çeşitlenebilir.

Bu uyuşmazlıklarda görevli mahkeme talebin niteliğine göre değişebilir; ticari ilişkiden doğan tazminatlarda Asliye Ticaret Mahkemesi, idari işlemlerin iptalinde İdare Mahkemesi gündeme gelebilir. Ceza soruşturması ayrı yürür. Delil tespiti ve bilirkişi incelemesi çoğu dosyada kaçınılmazdır. Kaptan raporu, deniz kaza raporları, liman başkanlığı tutanakları, fotoğraf ve video kayıtları, seyir cihazı verileri, kurtarma sözleşmeleri, P&I bildirimleri ve çevre ölçüm raporları muhafaza edilmelidir. Yabancı bayraklı gemilerde bayrak devleti, liman devleti denetimi ve milletlerarası sorumluluk rejimleri de inceleme alanına girer. Her dosyada kusur, illiyet bağı ve zarar hesabı teknik verilerle kurulduğu için hukuki değerlendirme ile denizcilik uzmanlığının ortak çalışması gerekir.

Uluslararası Deniz Hukuku Nedir, Hangi Mevzuat ve Sözleşmeler Uygulanır?

Uluslararası Deniz Hukukunda Görevli ve Yetkili Mahkeme Nasıl Belirlenir?

Uluslararası deniz hukukunda görevli ve yetkili mahkemenin belirlenmesi, davanın kaderini etkileyen temel konulardan biridir. Yanlış mahkemede açılan dava, zaman ve masraf kaybına yol açabileceği gibi zamanaşımı riskini de artırabilir. Görev kuralları bakımından deniz ticaretinden doğan birçok uyuşmazlık ticari dava niteliğindedir ve 6102 sayılı Türk Ticaret Kanunu ile 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu çerçevesinde Asliye Ticaret Mahkemesi görevli olur. O yerde ayrı bir ticaret mahkemesi yoksa Asliye Hukuk Mahkemesi ticaret mahkemesi sıfatıyla dosyaya bakar. İdari işlemden kaynaklanan ihtilaflarda İdare Mahkemesi, ceza sorumluluğu doğuran olaylarda ceza mahkemeleri devreye girer. İcra hukukuna özgü itiraz ve şikâyetlerde İcra Hukuk Mahkemesi gündeme gelebilir.

Yetki belirlenirken genel yetki kuralı olarak davalının yerleşim yeri dikkate alınır. Bunun yanında sözleşmenin ifa yeri, zararın meydana geldiği yer, geminin bulunduğu liman, yükleme veya boşaltma limanı gibi özel yetki kuralları da önem taşır. Taraflar tacir ise yetki sözleşmesi yapmış olabilir. Bu durumda sözleşmedeki mahkeme seçimi kaydının geçerliliği incelenir. Konşimentoda veya çarter sözleşmesinde yer alan tahkim ya da yabancı mahkeme şartının kime karşı ileri sürülebileceği her zaman basit değildir; taşıyan, fiili taşıyan, ciro ile hakkı devralan kişi ve sigortacı bakımından ayrı değerlendirme yapılması gerekebilir.

Uyuşmazlık yabancılık unsuru taşıyorsa 5718 sayılı Milletlerarası Özel Hukuk ve Usul Hukuku Hakkında Kanun devreye girer. Türk mahkemelerinin milletlerarası yetkisi, iç hukukta yer alan yetki kurallarının milletlerarası boyutta uygulanmasıyla belirlenir. Tarafların hukuk seçimi yapmış olması, Türk mahkemelerinin yetkisini otomatik olarak ortadan kaldırmaz; uygulanacak hukuk ile yargı merciinin farklı olması mümkündür. Yabancı mahkeme kararı veya yabancı hakem kararı varsa, Türkiye’de hüküm ve sonuç doğurabilmesi için tanıma ya da tenfiz gündeme gelebilir.

Pratikte şu adımlar izlenir: sözleşmeler toplanır, tahkim veya yetki şartı okunur, tarafların tacir sıfatı ve imza yetkisi kontrol edilir, ifa yeri ve zarar yeri belirlenir, geminin o andaki konumu saptanır, ihtiyati haciz gibi koruma tedbirleri için hızlı başvuru planlanır. Antalya’da doğan veya Antalya limanlarını ilgilendiren bir ihtilafta, yerel liman kayıtları ve fiziki delillerin hızlı toplanması çoğu zaman stratejik değer taşır. Deniz hukukunda usul meselesi maddi hukuk kadar önemlidir; haklı bir talep, yanlış forum seçimi veya geç yapılan başvuru nedeniyle etkisiz hale gelebilir.

Deniz Ticaret Uyuşmazlıklarında Tahkim, Arabuluculuk ve Dava Şartları

Deniz ticaretinde tahkim, uygulamada çok sık tercih edilen uyuşmazlık çözüm yoludur. Bunun nedeni, uluslararası sözleşmelerde tarafların farklı ülkelerde bulunması, denizcilik tekniklerine aşina hakemlerin seçilebilmesi ve sürecin ticari ihtiyaçlara göre şekillendirilebilmesidir. Tahkim şartı çoğu zaman çarter sözleşmesinde, konşimentoda atıf yoluyla veya ayrı bir sözleşmede yer alır. 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu, 4686 sayılı Milletlerarası Tahkim Kanunu ve 5718 sayılı Milletlerarası Özel Hukuk ve Usul Hukuku Hakkında Kanun tahkime ilişkin değerlendirmede önem taşır. Tahkim şartının yazılı olması, hangi uyuşmazlıkları kapsadığı, kime karşı ileri sürülebileceği ve hangi tahkim merkezinin veya yerinin belirlendiği dikkatle incelenir.

Türk mahkemesinde dava açıldığında davalı taraf geçerli bir tahkim itirazı ileri sürebilir. Mahkeme, tahkim şartını geçerli bulursa yargı yolunu kapatabilir. Bu nedenle dava açmadan önce sözleşme setinin tamamı okunmalı; ana sözleşme, ek protokoller, fixture recap, booking note, rider clauses ve konşimentoya yapılan atıflar birlikte değerlendirilmelidir. Tahkim yeri yabancı bir ülke olabilir. Bu durumda yabancı hakem kararının Türkiye’de icra edilebilmesi için tenfiz süreci gerekebilir. Tenfizde kamu düzeni, savunma hakkı ve tahkim anlaşmasının geçerliliği gibi hususlar incelenir.

Arabuluculuk bakımından deniz ticaret uyuşmazlıklarında tek tip bir cevap yoktur. 6325 sayılı Hukuk Uyuşmazlıklarında Arabuluculuk Kanunu ve 6102 sayılı Türk Ticaret Kanunu uyarınca konusu bir miktar paranın ödenmesi olan ticari davalarda zorunlu arabuluculuk dava şartı olabilir. Navlun alacağı, sürastarya, tazminat, fatura bedeli veya masraf alacağı gibi taleplerde bu husus somut olay bazında değerlendirilmelidir. Tahkim şartı varsa çoğu durumda mahkemede dava açılmayacağı için zorunlu arabuluculuğun uygulama alanı ayrıca tartışılır. Uygulamada yanlış forum seçimi nedeniyle hem tahkim hem arabuluculuk hem de zamanaşımı bakımından karışıklık doğabildiğinden dosyanın başında usul haritası çıkarılması gerekir.

Dava şartları yönünden ehliyet, husumet, görev, yetki, harç, dava açma usulü ve gerekli belgelerin eksiksiz sunulması önemlidir. Tüzel kişilerde imza sirküleri, ticaret sicili kayıtları, vekâletname ve tercümeler; yabancı şirketlerde apostil veya konsolosluk onayı gibi hususlar gündeme gelebilir. Delil tespiti, ihtiyati haciz ve ihtiyati tedbir başvuruları çoğu zaman ana davadan önce planlanır. Antalya bağlantılı deniz ticareti dosyalarında liman, marina, terminal ve acente evrakının hızlı temini; yabancı dilde belgelerin doğru çevirisi ve elektronik yazışmaların usule uygun biçimde sunulması sürecin sağlıklı işlemesini belirler. Falez Hukuk Bürosu olarak Antalya’da tahkim şartı içeren sözleşmelerin incelenmesi, arabuluculuk öncesi hazırlık ve dava şartlarının kontrolü konularında hukuki destek sağlıyoruz.

Antalya’da Deniz Ticareti ve Liman Faaliyetlerinden Kaynaklanan Hukuki Süreçler

Antalya, turizm ve marina faaliyetlerinin yanında ticari yük hareketi, yatçılık, bakım-onarım hizmetleri, acentelik ve liman operasyonları bakımından da hukuki uyuşmazlık üreten bir merkezdir. Deniz ticaretine ilişkin süreçlerde 6102 sayılı Türk Ticaret Kanunu temel çerçeveyi kurarken; liman ve kıyı tesislerine ilişkin idari işlemler, gümrük işlemleri, çevre yükümlülükleri ve yerel otorite uygulamaları dosyanın yönünü etkileyebilir. Antalya çıkışlı veya Antalya varışlı seferlerde terminal teslim tutanakları, acente raporları, liman hizmet bedelleri, depolama ve ardiye kayıtları, yükleme-boşaltma zaman çizelgesi ve saha güvenlik kayıtları çoğu kez delil niteliği taşır.

Uygulamada sık görülen uyuşmazlıklar arasında navlun ve liman masrafı alacakları, demurrage ve detention talepleri, marinalarda bağlama sözleşmelerinden doğan anlaşmazlıklar, yat bakım ve onarım işlerinden kaynaklanan ücret ve ayıp iddiaları, yakıt ikmalinden doğan alacaklar, gümrük gözetimindeki yüklerde hasar veya eksiklik, yükün yanlış depolanması ve teslimde gecikme sayılabilir. Ticari nitelikteki bu ihtilaflarda görevli mahkeme çoğu zaman Asliye Ticaret Mahkemesi olur. İdari para cezaları, ruhsat ve izin işlemleri veya kamu otoritesi işlemlerine karşı başvurularda ise İdare Mahkemesi gündeme gelebilir. Ceza boyutu olan olaylar, ayrı soruşturma konusu yapılabilir.

Antalya’daki deniz ticareti süreçlerinde zaman faktörü belirleyicidir. Gemi limanda kısa süre kaldığında ihtiyati haciz veya delil tespiti başvurusunun çok hızlı hazırlanması gerekir. Yük hasarında tahliye bitmeden survey çalışması yapılması, rezerv konulması ve terminalle yazışmaların gecikmeden başlatılması önemlidir. Marina ve yat uyuşmazlıklarında sözleşme, iş emri, teklif, teslim protokolü, bakım raporları ve fotoğraflar incelenir. Kıyı alanlarında çevre kirliliği iddiası varsa 2872 sayılı Çevre Kanunu kapsamındaki idari süreç ile tazminat süreci birlikte ilerleyebilir.

Belgelerin düzenli tutulması, Antalya’daki deniz ticareti dosyalarında çoğu zaman uyuşmazlığın seyrini değiştirir. Gerekli olabilecek başlıca evraklar; sözleşmeler, faturalar, gemi acentesi yazışmaları, liman hizmet belgeleri, teslim-tesellüm tutanakları, hasar fotoğrafları, survey raporları, gümrük belgeleri, ödeme dekontları, elektronik posta kayıtları ve sigorta poliçeleridir. Antalya limanları veya marinalarıyla ilgili dosyalarda yerel uygulamaların bilinmesi, idari mercilerle yazışma usulünün doğru yürütülmesi ve özel hukuk ile idare hukuku sınırının iyi kurulması gerekir. Bu nedenle deniz ticaretine ilişkin her uyuşmazlık, yalnızca sözleşme ihlali olarak değil; liman, terminal, acente, sigorta ve kamu otoritesi ayağıyla birlikte ele alınmalıdır.

Uluslararası Deniz Hukukunda Zamanaşımı Süreleri ve Gerekli Belgeler Nelerdir?

Uluslararası deniz hukukunda zamanaşımı, talebin niteliğine göre değişir ve tek bir genel süreden söz etmek doğru değildir. 6102 sayılı Türk Ticaret Kanunu, 6098 sayılı Türk Borçlar Kanunu, 2004 sayılı İcra ve İflas Kanunu ve somut olaya uygulanabilecek milletlerarası sözleşmeler birlikte değerlendirilmelidir. Taşıma sözleşmesinden doğan alacak, yük hasarı, çatma tazminatı, kurtarma ücreti, liman masrafı, yakıt tedarik bedeli, onarım alacağı veya sigortadan kaynaklanan taleplerin her biri bakımından ayrı süreler gündeme gelebilir. Sözleşmede hak düşürücü süre veya bildirim süresi öngörülmüş olabilir. Bu nedenle olay ortaya çıktığında genel bir kanaatle beklemek yerine, hangi hukuki sebebe dayanılacağı netleştirilerek süre hesabı yapılmalıdır.

Deniz taşımalarında sadece dava açma zamanaşımı değil, kısa bildirim süreleri de önemlidir. Teslim sırasında veya teslimden sonra makul süre içinde rezerv konulmaması, hasarın ispatını güçleştirebilir. Konşimento hükümleri, charter party kayıtları, teslim tutanakları ve survey raporları bu nedenle gecikmeden hazırlanmalıdır. İhtiyati haciz veya delil tespiti düşünülüyorsa, geminin limanda kaldığı süre kaçırılmamalıdır. Zamanaşımının kesilmesi veya durması da her dosyada kendiliğinden oluşmaz; ihtarname, icra takibi, dava veya borcun ikrarı gibi işlemlerin hukuki etkisi dikkatle değerlendirilmelidir.

Gerekli belgeler uyuşmazlığın türüne göre değişmekle birlikte, uygulamada en sık ihtiyaç duyulan evraklar şunlardır: çarter sözleşmesi veya booking note, fixture recap, konşimento, mate’s receipt, yükleme ve tahliye tutanakları, survey raporları, protesto mektupları, liman masrafı belgeleri, navlun faturaları, dispatch-demurrage hesapları, e-posta yazışmaları, sigorta poliçeleri, P&I yazışmaları, fotoğraf ve video kayıtları, gemi günlükleri, AIS veya VDR verileri, klas ve bakım kayıtları, gümrük belgeleri ve ödeme dekontları. Yabancı dilde düzenlenmiş evrak için yeminli tercüme ve gerekirse apostil veya konsolosluk onayı gerekebilir.

Belgelerin sadece mevcut olması yetmez; hukuken kullanılabilir şekilde saklanması gerekir. Elektronik yazışmalarda gönderici-alıcı zinciri, tarih ve eklerin bütünlüğü korunmalıdır. Teknik kayıtların hangi cihazdan alındığı ve değiştirilmeksizin muhafaza edildiği gösterilebilmelidir. Antalya’da meydana gelen yük hasarı veya liman uyuşmazlıklarında terminal kamera kayıtları, saha giriş-çıkış logları ve depo ısı-nem kayıtları kısa süre saklanabildiğinden bunların vakit kaybetmeden talep edilmesi gerekir. Her dosyada hangi sürenin uygulanacağı, talebin sözleşmesel mi haksız fiile dayalı mı olduğu, yabancı hukuk veya milletlerarası sözleşme hükümlerinin devreye girip girmediği incelenmeden güvenli bir zamanaşımı hesabı yapmak mümkün değildir.

Uluslararası Deniz Hukuku Avukatlık Ücreti Nasıl Belirlenir?

Uluslararası deniz hukuku alanında avukatlık ücreti, dosyanın kapsamı ve işin niteliğine göre belirlenir. 1136 sayılı Avukatlık Kanunu ve Türkiye Barolar Birliği Avukatlık Asgari Ücret Tarifesi bu konuda temel çerçeveyi oluşturur. Avukatlık ücreti, tarifede öngörülen asgari sınırın altında kararlaştırılamaz. Ücretin belirlenmesinde uyuşmazlığın değeri, işin yalnızca danışmanlık mı yoksa dava, icra, ihtiyati haciz, tahkim veya tenfiz sürecini de içerip içermediği, yabancılık unsuru, belge hacmi, tercüme ihtiyacı, teknik rapor gerekliliği, duruşma ve keşif yoğunluğu, farklı şehir veya limanlarda işlem yapılması gibi unsurlar dikkate alınır.

Deniz hukukunda ücretlendirme çoğu zaman klasik bir alacak davasına göre daha karmaşıktır. Bunun nedeni, tek bir dosyada birden fazla hukuki işlemin eş zamanlı yürüyebilmesidir. Örnek olarak; ihtiyati haciz başvurusu, esas alacak davası, icra takibi, arabuluculuk başvurusu, tahkim itirazı, yabancı kararın tenfizi ve liman otoriteleriyle yazışmalar aynı dosya çatısı altında yer alabilir. Bu durumda her işlem kaleminin kapsamı ayrı değerlendirilir. Bazı işlerde sabit danışmanlık ücreti, bazı işlerde dava veya takip bazlı ücret, bazı işlerde ise Avukatlık Kanunu’nun izin verdiği sınırlar içinde değere bağlı vekâlet ücreti modeli benimsenebilir. Ücret sözleşmesinin yazılı yapılması, iş sahibinin ve avukatın hak ve yükümlülüklerini açıklaştırır.

Masraf kalemleri, avukatlık ücretinden ayrıdır. Harçlar, bilirkişi ve keşif giderleri, tebligat, tercüme, noter, apostil, liman ve sicil araştırma masrafları, seyahat giderleri, icra giderleri ve gerektiğinde teknik uzman raporu bedelleri dosyaya göre değişebilir. Bu kalemlerin önemli bölümü yargılama veya takip sürecinde resmi mercilere ya da üçüncü kişilere ödenir. Yabancı şirketlerin taraf olduğu Antalya bağlantılı deniz dosyalarında yeminli tercüme, yurt dışı tebligat ve yabancı belge doğrulama işlemleri masraf yapısını artırabilir.

Karşı taraftan tahsil edilebilecek vekâlet ücreti ile müvekkil ile avukat arasında kararlaştırılan sözleşmesel ücret birbirinden farklı kavramlardır. Mahkeme veya icra dosyasında hükmedilen karşı vekâlet ücreti, yargılama sonunda usul kurallarına göre belirlenir. Bu kalem, iş sahibi ile yapılan ücret sözleşmesinin yerine geçmez. Falez Hukuk Bürosu olarak Antalya’da uluslararası deniz hukuku işlerinde ücretlendirmeyi dosyanın hukuki ve teknik kapsamına göre değerlendiriyor; TBB Avukatlık Asgari Ücret Tarifesi ve Avukatlık Kanunu çerçevesinde yazılı bilgilendirme yapıyoruz.

Antalya Uluslararası Deniz Hukuku Avukatı Ne Zaman Gerekir?

Uluslararası deniz hukuku alanında avukat desteği, yalnızca dava açılacağı zaman değil, uyuşmazlık riski doğduğu andan itibaren önem kazanır. Çarter sözleşmesi imzalanmadan önce tahkim, yetki, uygulanacak hukuk, navlun, sürastarya, yükleme-boşaltma, force majeure, lien ve sorumluluk sınırlaması hükümlerinin incelenmesi gerekir. Konşimento düzenlenirken çekince konulup konulmayacağı, temiz konşimento verilmesinin doğuracağı riskler, yük tanımının nasıl yazılacağı ve teslim belgelerinin nasıl tutulacağı sonradan çıkacak ihtilafı doğrudan etkiler. Bu nedenle hukuki destek, sözleşme kurma aşamasında ciddi değer taşır.

Fiili olay meydana geldiğinde ihtiyaç daha görünür hale gelir. Yük hasarı fark edildiğinde, gemi limana uğradığında, navlun veya liman masrafı ödenmediğinde, gemi alıkonulma riski doğduğunda, deniz kazası yaşandığında, çevre kirliliği iddiası ortaya çıktığında, tahkim bildirimi tebliğ edildiğinde veya yabancı mahkeme kararı Türkiye’de icra edilmek istendiğinde gecikme hak kaybına yol açabilir. Delil tespiti, ihtiyati haciz, ihtarname, rezerv, survey organizasyonu ve sigorta bildirimleri kısa sürede planlanmalıdır. 6102 sayılı Türk Ticaret Kanunu, 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu, 2004 sayılı İcra ve İflas Kanunu ve 5718 sayılı Kanun çerçevesinde atılacak adımlar, dosyanın yönünü baştan belirler.

Antalya’da faaliyet gösteren taşıma şirketleri, ithalatçı ve ihracatçılar, marina kullanıcıları, yat sahipleri, acenteler, tersaneler ve liman hizmeti alan işletmeler bakımından deniz hukukuna temas eden süreçler sanılandan daha sık ortaya çıkar. Antalya limanlarında yük tahliye edilirken düzenlenen bir tutanak, marinada imzalanan bakım kabul formu veya yabancı bir broker üzerinden yapılan e-posta mutabakatı, ileride yüksek tutarlı bir uyuşmazlığın ana delili olabilir. Bu nedenle belgelerin hazırlanması, saklanması ve hukuki anlamının değerlendirilmesi için sürecin başında danışmanlık alınması çoğu zaman isabetlidir.

Mahkemeden önce çözüm aranan aşamalarda da avukat desteği gerekir. Arabuluculuk başvurusu zorunlu olabilir, tahkim itirazı süresinde ileri sürülmelidir, yabancı dilde gelen taleplere doğru hukuki yanıt verilmelidir. Deniz hukukunda teknik ve ticari terminoloji iç içe geçtiği için hatalı bir kabul beyanı veya eksik bir yazışma sonradan telafisi güç sonuçlar doğurabilir. Falez Hukuk Bürosu olarak Antalya’da uluslararası deniz hukuku alanında sözleşme incelemesi, uyuşmazlık öncesi risk değerlendirmesi, icra ve dava takibi, tahkim hazırlığı ve liman kaynaklı hukuki süreçlerde danışmanlık hizmeti veriyoruz.

Bu sayfadaki bilgiler genel bilgilendirme amaçlıdır ve hukuki görüş niteliği taşımaz. Mevzuat ve yargı uygulamaları değişebileceğinden, somut durumunuz için bir avukata danışmanız önerilir.

Falez Partners Ortakları

Tüm Ekibi Gör →
Av. Halil Anıl Özgün

Av. Halil Anıl Özgün

Kurucu Ortak

Av. Erdem Ateş

Av. Erdem Ateş

Kurucu Ortak

Av. Bengünil Işık

Av. Bengünil Işık

Kurucu Ortak

Av. Ali Emre Karabacak

Av. Ali Emre Karabacak

Avukat

Falez Hukuk Bürosu

Nasıl Çalışıyoruz?

Hukuki sürecinizde yanınızda olmak için 3 adımlık basit ve şeffaf bir yol izliyoruz.

1

Bize Durumunuzu Anlatın

Ücretsiz ilk görüşmemizde hukuki durumunuzu dinliyor, süreci ve seçeneklerinizi açık biçimde değerlendiriyoruz. Hiçbir soru yanıtsız kalmaz.

2

Stratejinizi Birlikte Belirleyelim

Ekibimiz dosyanızı titizlikle inceler, size özel hukuki strateji oluşturur ve tüm süreci şeffaf biçimde yönetir.

3

Haklarınızı Sonuna Kadar Savunalım

Mahkeme sürecinde ya da müzakere masasında yanınızdayız. Hakkınızı en iyi sonuçla almanız için kararlılıkla çalışıyoruz.

WhatsApp'tan Randevu Alın