Antalya Sosyal Güvenlik Hukuku Avukatı

Antalya Sosyal Güvenlik Hukuku Avukatı

Sosyal güvenlik hukuku; çalışanların, işverenlerin, emeklilerin ve hak sahiplerinin sosyal sigorta ve genel sağlık sigortası kapsamındaki hak ve yükümlülüklerini düzenleyen hukuk alanıdır. Türkiye’de bu alanın temel dayanağı 5510 sayılı Sosyal Sigortalar ve Genel Sağlık Sigortası Kanunu’dur. Uygulamada 506 sayılı mülga Sosyal Sigortalar Kanunu’ndan kaynaklanan kazanılmış haklar, 4857 sayılı İş Kanunu, 6331 sayılı İş Sağlığı ve Güvenliği Kanunu, 4447 sayılı İşsizlik Sigortası Kanunu, 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu ve 7036 sayılı İş Mahkemeleri Kanunu da sıkça önem taşır. Kamu görevlileri yönünden 5434 sayılı Türkiye Cumhuriyeti Emekli Sandığı Kanunu ile 657 sayılı Devlet Memurları Kanunu kaynaklı uyuşmazlıklar da gündeme gelebilir.

Bu alandaki hukuki destek, yalnızca dava açmaktan ibaret değildir. SGK’ya yapılacak idari başvuruların hazırlanması, hizmet dökümündeki eksikliklerin incelenmesi, prim gün sayısı ve sigortalılık başlangıcına ilişkin değerlendirme yapılması, iş kazası ve meslek hastalığı bildirimleri, geçici iş göremezlik ve sürekli iş göremezlik gelirine ilişkin itirazlar, malullük ve emeklilik başvurularının reddi halinde izlenecek yol, dul ve yetim aylığı uyuşmazlıkları, kurumun prim ve idari para cezası işlemlerine karşı yargı süreci bu kapsamda yer alır.

Antalya’da sosyal güvenlik hukuku alanında çalışan bir avukat; işçi, işveren veya hak sahibinin somut durumunu 5510 sayılı Kanun ve ilgili yönetmelikler çerçevesinde değerlendirir, hangi başvurunun kuruma yapılması gerektiğini belirler, dava şartlarını ve süreleri kontrol eder, görevli mahkemeyi tespit eder ve delil planlaması yapar. Falez Hukuk Bürosu olarak Antalya’da sosyal güvenlik hukuku alanında danışmanlık, kurum başvurularının hazırlanması ve dava takibi hizmeti veriyoruz.

Sosyal Güvenlik Hukuku Nedir, Hangi Kanunlarla Düzenlenir?

Sosyal güvenlik hukuku, kişilerin çalışma yaşamı boyunca ve belirli riskler gerçekleştiğinde devlet güvencesi altında sosyal sigorta korumasından yararlanmasını sağlayan kuralları kapsar. Hastalık, analık, iş kazası, meslek hastalığı, malullük, yaşlılık ve ölüm gibi riskler bu alanın merkezindedir. Türkiye’de temel çerçeve 5510 sayılı Sosyal Sigortalar ve Genel Sağlık Sigortası Kanunu ile çizilmiştir. Bu Kanun; sigortalı sayılan kişileri, sigorta kollarını, prim yükümlülüklerini, emeklilik şartlarını, gelir ve aylık bağlama usullerini, genel sağlık sigortasını ve Sosyal Güvenlik Kurumu’nun birçok işlem türünü düzenler.

Uygulama yalnızca 5510 sayılı Kanun’dan ibaret değildir. İş ilişkisinin kurulması, ücret, çalışma süresi, fesih ve kayıt dışı istihdamın sonuçları bakımından 4857 sayılı İş Kanunu önem taşır. İş kazası ve meslek hastalığı dosyalarında 6331 sayılı İş Sağlığı ve Güvenliği Kanunu ile işverenin önleyici yükümlülükleri değerlendirilir. İş mahkemelerinde görülen sosyal güvenlik uyuşmazlıklarının usulü bakımından 7036 sayılı İş Mahkemeleri Kanunu uygulanır. Yargılama süreci, delillerin sunulması, bilirkişi incelemesi, kesin süreler, istinaf ve temyiz gibi başlıklarda 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu devreye girer. Kurum alacaklarının tahsili ve bazı icra süreçlerinde 6183 sayılı Amme Alacaklarının Tahsil Usulü Hakkında Kanun ile 2004 sayılı İcra ve İflas Kanunu da önem kazanabilir.

Geçmiş dönem hizmetleri ve kazanılmış haklar değerlendirilirken mülga 506 sayılı Sosyal Sigortalar Kanunu, 1479 sayılı Bağ-Kur Kanunu, 2925 sayılı Tarım İşçileri Sosyal Sigortalar Kanunu ve 5434 sayılı Türkiye Cumhuriyeti Emekli Sandığı Kanunu kaynaklı kurallar da dosyanın tarihine göre gündeme gelir. Kamu görevlileri yönünden idari işlem niteliğindeki bazı uyuşmazlıklarda idari yargı görevli olabilir. Bu nedenle aynı başlık altında görünen bir sosyal güvenlik meselesi, kişinin statüsüne göre farklı kanunlara ve farklı mahkemelere tabi olabilir.

Sosyal güvenlik hukukunun konusu, prim borcu ve teşviklerden ibaret değildir. Sigortalılık başlangıç tarihinin tespiti, fiili hizmet süresi zammı, yurt dışı borçlanma, askerlik ve doğum borçlanması, isteğe bağlı sigorta, genel sağlık sigortası tescili, iş göremezlik raporları, maluliyet değerlendirmeleri ve hak sahipliği incelemeleri de bu alanın parçasıdır. Antalya gibi yoğun çalışma hayatına sahip şehirlerde turizm, inşaat, tarım ve hizmet sektörlerinden doğan sosyal güvenlik sorunları sık görülür. Hukuki incelemede kişinin çalışma statüsü, bildirilen primleri, kurum kayıtları, işyeri bordroları, tanık anlatımları ve sağlık kurulu raporları birlikte ele alınır.

Bu alanın teknik yönü yüksektir. Kuruma başvuru yapılmadan doğrudan dava açılması bazı hallerde usulden ret sonucunu doğurabilir. Kimi işlemlerde zamanaşımı, kimi haklarda hak düşürücü süre, kimi başvurularda ise idari itiraz yolları belirleyicidir. Bu nedenle sosyal güvenlik hukuku, maddi hukuk kurallarını ve usul hükümlerini birlikte değerlendirmeyi gerektirir.

Sosyal Güvenlik Hukuku Avukatı Hangi İşlere Bakar?

Sosyal güvenlik hukuku avukatı, Sosyal Güvenlik Kurumu ile kişiler veya işverenler arasında doğan uyuşmazlıklarda hukuki değerlendirme yapar, kuruma yapılacak başvuruları hazırlar ve dava sürecini takip eder. Bu çalışma alanı, 5510 sayılı Sosyal Sigortalar ve Genel Sağlık Sigortası Kanunu ekseninde şekillenir; dosyanın niteliğine göre 7036 sayılı İş Mahkemeleri Kanunu, 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu, 4857 sayılı İş Kanunu ve 6331 sayılı İş Sağlığı ve Güvenliği Kanunu ile birlikte değerlendirilir.

En sık karşılaşılan işlerden biri, sigortalılık ve prim kayıtlarının incelenmesidir. E-devlet hizmet dökümünde görünen eksik günler, hatalı sicil bilgileri, yanlış statü kodları, işyeri bildirgeleri ile fiili çalışma arasındaki farklar ve kuruma hiç bildirilmeyen dönemler bu incelemenin konusudur. Kayıt dışı çalışmanın bulunduğu dosyalarda hizmet tespiti davası açılmadan önce işyerine ait bordrolar, puantaj kayıtları, ücret ödeme belgeleri, işyeri yazışmaları, giriş kartları, kamera kayıtları ve tanık listesi hazırlanır. Antalya’da mevsimsel çalışma düzeninin yaygın olduğu sektörlerde fiili çalışma sürelerinin ispatı ayrı önem taşır.

Emeklilik ve aylık bağlanması işlemleri de bu alanın temel başlıklarındandır. Yaşlılık aylığı, malullük aylığı, ölüm aylığı, dul ve yetim aylığı, sürekli iş göremezlik geliri, geçici iş göremezlik ödeneği ve cenaze ödeneği gibi haklar yönünden başvurunun hangi statüde yapılacağı, gerekli prim gün sayısı, sigortalılık süresi ve sigortalılık başlangıcı gibi veriler kontrol edilir. Kurumun ret kararı verdiği hallerde ret gerekçesi dosya bazında incelenir; eksik belge, statü uyuşmazlığı, sağlık kurulu değerlendirmesi veya prim borcu gibi nedenlere göre izlenecek yol değişir.

İş kazası ve meslek hastalığı dosyalarında avukatın görevi yalnızca tazminat davasıyla sınırlı değildir. İş kazasının kuruma bildirilmesi, olay tutanaklarının toplanması, kolluk ve savcılık evrakının temini, hastane kayıtlarının korunması, iş göremezlik oranına ilişkin sağlık kurulu raporlarına itiraz, kusur raporlarının değerlendirilmesi ve SGK gelir bağlama işlemlerine ilişkin başvurular bu kapsamda yer alır. İşveren yönünden rücu riski, idari para cezası ve prim etkileri de ayrıca ele alınır.

İşverenler bakımından sosyal güvenlik hukuku avukatı; prim tahakkuku, idari para cezaları, sahte sigortalılık iddiaları, teşviklerin iptali, işyeri tescili, denetim raporlarına itiraz ve kurum alacaklarının takibi gibi işlerde hukuki destek verir. Kurum müfettişi veya denetmeni raporlarına dayalı işlemlerde raporun dayanağı olan belgeler, yoklama fişleri, bordrolar ve banka kayıtları dikkatle incelenir. Hangi işlemin iş mahkemesinde, hangisinin idari yargıda ileri sürüleceği, hangi aşamada kuruma itiraz edilmesi gerektiği teknik bir değerlendirme gerektirir.

Falez Hukuk Bürosu olarak Antalya’da sosyal güvenlik hukukundan doğan bireysel ve kurumsal uyuşmazlıklarda danışmanlık, başvuru hazırlığı ve yargı sürecinin takibi konusunda hizmet veriyoruz. Her dosyada talep konusu, çalışma statüsü, belge durumu ve süreler farklı olduğu için hukuki yol haritası somut olayın özelliklerine göre belirlenir.

SGK Uyuşmazlıkları ve Sosyal Güvenlik Davaları Nelerdir?

SGK uyuşmazlıkları, Sosyal Güvenlik Kurumu’nun sigortalılık, prim, gelir, aylık, sağlık yardımı ve denetim işlemlerinden kaynaklanan anlaşmazlıklardır. Bu uyuşmazlıkların bir bölümü iş mahkemelerinde, bir bölümü idari yargıda, bazıları ise icra ve tahsil süreçlerinde farklı merciler önünde çözülür. Uyuşmazlığın doğru sınıflandırılması, 5510 sayılı Sosyal Sigortalar ve Genel Sağlık Sigortası Kanunu kadar 7036 sayılı İş Mahkemeleri Kanunu, 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu ve kişinin statüsüne göre ilgili özel mevzuatın da incelenmesini gerektirir.

Uygulamada sık görülen dava türleri arasında hizmet tespiti davaları, iş kazasının tespiti davaları, meslek hastalığının tespiti talepleri, malul sayılma koşullarına ilişkin uyuşmazlıklar, yaşlılık aylığı bağlanmaması veya eksik bağlanması nedeniyle açılan davalar, ölüm aylığı ve hak sahipliği davaları, yersiz ödeme iddialarına karşı açılan menfi tespit veya iptal içerikli davalar, kurumun prim borcu ve idari para cezası işlemlerine karşı açılan davalar yer alır. Bağ-Kur tescili, tarım sigortalılığı, şirket ortaklarının sigortalılık statüsü, çakışan sigortalılık halleri ve hizmet birleştirmesi de dava konusu olabilir.

Her SGK uyuşmazlığı doğrudan dava ile başlamaz. Birçok durumda kuruma yazılı başvuru yapılması gerekir. Emeklilik talebinin reddi, aylığın kesilmesi, malullük talebinin kabul edilmemesi, sağlık yardımı kapsamı veya iş göremezlik ödeneği yönünden önce kuruma başvuru yapılıp ret veya zımni ret durumuna göre yargı yoluna gidilir. Kurumun prim ve idari para cezası işlemlerinde ise tebliğ tarihi, itiraz yolu ve dava açma süresi dikkatle hesaplanmalıdır. Süre hesabında hata yapılması hak kaybına yol açabilir.

İşverenler ile SGK arasındaki uyuşmazlıklarda sahte sigortalılık tespiti, muvazaalı bildirim iddiası, eksik işçilik hesaplaması, asgari işçilik incelemeleri, teşvik iptali ve borç tahakkuku önemli yer tutar. Bu dosyalarda kurum denetim raporları, ihale veya yapı ruhsat dosyaları, hakediş belgeleri, muhasebe kayıtları, banka hareketleri ve personel listeleri delil niteliği taşır. Antalya’da turizm ve inşaat sektörlerinde dönemsel denetim ve eksik işçilik incelemeleri nedeniyle bu tip dosyalarla sık karşılaşılır.

Sosyal güvenlik davalarında yalnızca haklı olmak yeterli değildir; iddia uygun delille desteklenmelidir. Kurum kayıtları ile fiili durum arasındaki fark çoğu kez bordro tanıkları, işyeri kayıtları, ücret ödeme belgeleri, sağlık raporları, müfettiş tutanakları ve bilirkişi incelemesiyle ortaya konur. Yargıtay’ın yerleşik uygulamasına göre sosyal güvenlik hakkı kamu düzeniyle ilgilidir. Bu nedenle mahkemeler birçok dosyada re’sen araştırma ilkesine yaklaşan daha dikkatli bir inceleme yapar. Buna rağmen delillerin zamanında sunulması ve başvuruların usulüne uygun yapılması davanın sağlıklı ilerlemesi bakımından belirleyicidir.

Hizmet Tespiti Davası ve Sigortasız Çalışma Nasıl İspatlanır?

Hizmet tespiti davası, fiilen çalıştığı halde Sosyal Güvenlik Kurumu’na hiç bildirilmeyen veya eksik bildirilen çalışmaların mahkeme kararıyla tespit edilmesini amaçlayan davadır. Bu dava, 5510 sayılı Sosyal Sigortalar ve Genel Sağlık Sigortası Kanunu ile 7036 sayılı İş Mahkemeleri Kanunu çerçevesinde iş mahkemelerinde görülür. Uygulamada sigortasız çalışma, eksik gün bildirme, düşük ücret üzerinden prim yatırma veya çalışmanın farklı tarihlerle gösterilmesi gibi durumlar hizmet tespiti ihtiyacını doğurur.

Hizmet tespiti davasının açılabilmesi için fiili çalışmanın varlığı ispat edilmelidir. Salt işyerine ara sıra gidip gelmek ya da tanışıklık yeterli kabul edilmez. Mahkeme, çalışmanın ücret karşılığı ve hizmet akdi kapsamında yürütülüp yürütülmediğini araştırır. İspatta en güçlü deliller; işe girişe ilişkin yazışmalar, ücret bordroları, banka dekontları, puantaj kayıtları, vardiya çizelgeleri, personel listeleri, işyeri iç yazışmaları, e-posta kayıtları, görev tanımları, giriş-çıkış kartı verileri, güvenlik kayıtları ve resmi kurumlara verilmiş belgelerde geçen bilgiler olabilir. Bu belgelerin hiç bulunmadığı durumlarda tanık beyanı önem kazanır.

Tanık seçimi hizmet tespiti davalarının en kritik aşamalarından biridir. Mahkemeler, işyerini ve çalışma düzenini bilen, mümkünse aynı dönemde aynı işyerinde çalışmış veya işyeriyle doğrudan bağlantılı kişilerin beyanlarına daha fazla ağırlık verir. Aile bireylerinin veya işyerini uzaktan bilen kişilerin anlatımları tek başına yeterli görülmeyebilir. Yargıtay’ın yerleşik uygulamasında, bordro tanığı olarak anılan ve işveren kayıtlarında adı bulunan kişilerin beyanları güçlü delil niteliği taşıyabilir. Antalya’da sezonluk işlerde çalışan kişilerin tanık bulmakta zorlandığı dosyalarda otel kayıtları, servis listeleri, lojman belgeleri ve mesai çizelgeleri önemli hale gelir.

Bu davalarda süre konusu dikkatle değerlendirilmelidir. Hizmet tespiti davaları bakımından hak düşürücü süre uygulanabildiğinden, çalışmanın geçtiği yılın sonundan itibaren hesaplama yapılması gerekebilir. Dosyanın tarihine, bildirimin niteliğine ve eldeki belgelere göre hukuki değerlendirme değişebileceği için süre hesabı somut olay üzerinden yapılmalıdır. Süre geçtikten sonra açılan davalarda mahkeme esas incelemesine girmeden ret kararı verebilir.

Dava açılmadan önce e-devlet hizmet dökümü, işyeri unvanı ve adres bilgileri, mümkünse ticaret sicil kayıtları, iş sözleşmesi, maaş ödemelerini gösteren banka hareketleri, işyeri mesajları, fotoğraflar ve tanık listesi hazırlanmalıdır. Davalı çoğunlukla işveren olmakla birlikte, davanın niteliğine göre SGK da taraf gösterilir veya kurumun kayıtları celp edilir. Mahkeme gerekli görürse zabıta araştırması, vergi dairesi yazışması, ticaret sicili incelemesi ve bilirkişi değerlendirmesi yapabilir.

Hizmet tespiti kararı verildiğinde, kararın kesinleşmesi sonrasında SGK kayıtları düzeltilir ve ilgili dönem hizmet olarak işlenir. Bu sonuç emeklilik hesabını, prim gün sayısını ve bazı hallerde sigorta başlangıç tarihine bağlı hakları etkileyebilir. Her dosyada çalışmanın niteliği, dönemi, eldeki belgeler ve tanık yapısı farklı olduğu için ispat stratejisi dosya bazında kurulmalıdır.

İş Kazası, Meslek Hastalığı ve SGK Süreçlerinde Avukat Desteği

İş kazası ve meslek hastalığı dosyaları, sosyal güvenlik hukuku ile iş hukuku ve tazminat hukukunun kesiştiği alanlardan biridir. Temel düzenlemeler 5510 sayılı Sosyal Sigortalar ve Genel Sağlık Sigortası Kanunu ile 6331 sayılı İş Sağlığı ve Güvenliği Kanunu içinde yer alır. Fiilin ceza hukuku boyutu varsa Türk Ceza Kanunu ve ceza yargılamasına ilişkin hükümler de devreye girebilir. İş kazası; sigortalının işyerinde, işin yürütümü nedeniyle veya kanunda sayılan hallerde bedenen ya da ruhen zarara uğramasına yol açan olaydır. Meslek hastalığı ise yapılan işin niteliği veya yürütüm koşulları nedeniyle zaman içinde ortaya çıkan hastalıktır.

Süreç çoğu zaman olayın ilk anında başlar. Kaza meydana geldiğinde olay tutanağının düzenlenmesi, sağlık kuruluşu kayıtlarının eksiksiz tutulması, kolluk bildiriminin yapılması, işyerindeki kamera kayıtlarının korunması ve tanık bilgilerinin alınması ileride çıkabilecek uyuşmazlıkların çözümünde belirleyici olur. İşverenin SGK’ya yapması gereken bildirimler ile iş sağlığı ve güvenliği evrakının saklanması da büyük önem taşır. Antalya’da turizm, taşımacılık, tarım ve inşaat sektörlerinde meydana gelen iş kazalarında sezon yoğunluğu nedeniyle kayıt eksikliği sık görülebilir; bu da delil korumasını daha önemli hale getirir.

SGK yönünden incelendiğinde, iş kazasının kurumca kabul edilip edilmeyeceği, geçici iş göremezlik ödeneği, sürekli iş göremezlik geliri, meslekte kazanma gücü kaybı oranı ve gelir bağlama şartları başlıca tartışma konularıdır. Kurumun olayın iş kazası sayılmadığı yönündeki işlemlerine karşı yargı yoluna başvurulabilir. Sağlık kurulu raporlarında belirlenen oranlara itiraz edilmesi, kişinin çalışma gücü kaybının doğru değerlendirilmesi bakımından önem taşır. Meslek hastalığında hastalığın işle illiyet bağı, yani nedensellik bağı çoğu kez tıbbi dosyalar, çalışma ortamı verileri ve uzman raporlarıyla ortaya konur.

İş kazası ve meslek hastalığı yalnızca SGK gelirleri bakımından sonuç doğurmaz. İşverenin kusuru varsa maddi ve manevi tazminat talepleri de gündeme gelebilir. Bu davalarda görevli mahkeme çoğu durumda iş mahkemesidir. Kusur oranı, maluliyet veya sürekli iş göremezlik oranı, ücret düzeyi, destekten yoksun kalma durumu ve tedavi giderleri bilirkişi incelemesiyle değerlendirilir. Kurumun işverene açabileceği rücu davaları da ayrı bir başlıktır. Rücu, kurumun yaptığı ödemeleri kusurlu işverenden istemesidir.

Avukat desteği, delillerin kaybolmasını önleme, doğru başvuruyu doğru sırayla yapma ve SGK süreci ile tazminat sürecini birbirine karıştırmadan yürütme bakımından önem taşır. Sağlık raporları, epikrizler, olay yeri fotoğrafları, vardiya çizelgeleri, eğitim kayıtları, risk analizi belgeleri, tanık bilgileri ve maaş kayıtları daha başta toplanmalıdır. Falez Hukuk Bürosu olarak Antalya’da iş kazası ve meslek hastalığından doğan sosyal güvenlik uyuşmazlıklarında kurum başvurularının hazırlanması ve dava takibi konusunda hukuki destek sunuyoruz.

Emeklilik, Malullük, İş Göremezlik ve Dul Yetim Aylığı Uyuşmazlıkları

Emeklilik ve aylık uyuşmazlıkları, sosyal güvenlik hukukunda en sık karşılaşılan başlıklardandır. Bu alandaki temel mevzuat 5510 sayılı Sosyal Sigortalar ve Genel Sağlık Sigortası Kanunu’dur. Dosyanın niteliğine göre mülga 506 sayılı Sosyal Sigortalar Kanunu, 5434 sayılı Türkiye Cumhuriyeti Emekli Sandığı Kanunu ve 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu da değerlendirmeye katılır. Uyuşmazlık çoğu zaman emeklilik başvurusunun reddi, eksik prim gününün tespiti, sigortalılık başlangıcına ilişkin ihtilaf, yanlış statüde değerlendirme, malullük talebinin kabul edilmemesi, sürekli iş göremezlik oranına itiraz veya ölüm aylığı bağlanmaması şeklinde ortaya çıkar.

Yaşlılık aylığında en temel mesele; sigortalılık süresi, yaş koşulu ve prim gün sayısının hangi statüye göre hesaplanacağıdır. Kişinin 4/1-a, 4/1-b veya 4/1-c kapsamındaki geçmişi, son yedi yıl içindeki fiili hizmet dağılımı, borçlanma imkanları ve tescil kayıtları sonuca etki eder. Askerlik borçlanması, doğum borçlanması, yurt dışı borçlanma veya fiili hizmet süresi zammı gibi kurumlar bazı dosyalarda emeklilik tarihini değiştirebilir. Kurumun ret yazısında hangi gerekçeye dayanıldığı dikkatle okunmalıdır; eksik gün, yaş şartı, prim borcu, tescil uyuşmazlığı veya çakışan sigortalılık gibi nedenler farklı hukuki yollar gerektirir.

Malullük uyuşmazlıklarında odak nokta, çalışma gücü kaybının yasal ölçütlere göre değerlendirilmesidir. SGK sağlık kurulları ve gerektiğinde üst sağlık kurulları tarafından yapılan değerlendirmeler, tedavi belgeleri ve uzman hekim raporlarıyla birlikte incelenir. Malullük ile engellilik kavramlarının aynı şey olmadığı unutulmamalıdır. Vergi indirimi, engelli emekliliği, malulen emeklilik ve sürekli iş göremezlik birbirinden farklı hukuki rejimlere tabidir. Dosyada yanlış başvuru yolu izlenmesi zaman kaybına neden olabilir.

Geçici iş göremezlik ödeneği ve sürekli iş göremezlik geliri yönünden iş kazası, meslek hastalığı veya hastalık sigortası kapsamı ayrı ayrı değerlendirilir. Rapor süresi, istirahatın usule uygun düzenlenmesi, iş göremezlik oranı ve olayın sigorta kolu ile bağlantısı önem taşır. Kurumun ödeme yapmaması veya eksik ödeme yaptığı iddiası halinde önce idari başvuru ve kurum kayıtlarının incelenmesi gerekir.

Dul ve yetim aylığında ise hak sahipliği koşulları, sigortalının ölüm tarihi, prim durumu, evlilik ve öğrencilik halleri, başka bir sosyal güvenlik gelir veya aylığı ile çakışma gibi meseleler ön plana çıkar. Ölüm aylığı bağlanmaması ya da kesilmesi halinde nüfus kayıtları, veraset belgeleri, öğrenim belgeleri, sağlık raporları ve kurum yazışmaları önem taşır. Yersiz ödeme iddiası varsa kurumun talebinin dayanağı ayrıca incelenmelidir.

Antalya’da farklı sektörlerde kesintili çalışma geçmişi bulunan kişilerin emeklilik dosyalarında hizmet birleştirmesi ve başlangıç tarihi tartışmaları sık görülür. Bu nedenle yalnızca toplam prim gününe bakmak yeterli değildir; günlerin hangi statüde, hangi tarihler arasında ve hangi işyerlerinden bildirildiği de ayrıntılı biçimde değerlendirilmelidir.

Sosyal Güvenlik Hukuku Nedir, Hangi Kanunlarla Düzenlenir?

Sosyal Güvenlik Davalarında Arabuluculuk, Başvuru Şartı ve Dava Süreci

Sosyal güvenlik uyuşmazlıklarında her dava türü için aynı usul uygulanmaz. 7036 sayılı İş Mahkemeleri Kanunu uyarınca bazı işçi-işveren uyuşmazlıklarında dava şartı arabuluculuk zorunludur; buna karşılık SGK’nın sosyal sigorta işlemlerinden doğan birçok uyuşmazlıkta doğrudan arabuluculuğa gitme zorunluluğu bulunmaz. Bu ayrım uygulamada sık karıştırılır. Örneğin işçilik alacakları veya işe iade gibi işverenle işçi arasındaki bazı taleplerde arabuluculuk aranırken, hizmet tespiti davası gibi kamu düzeniyle yakından ilgili sosyal güvenlik davalarında genellikle arabuluculuk dava şartı değildir. Somut talebin niteliği mutlaka ayrı değerlendirilmelidir.

Birçok sosyal güvenlik davasında esas başvuru mercii önce Sosyal Güvenlik Kurumu’dur. Emeklilik talebi, malullük başvurusu, ölüm aylığı isteği, iş göremezlik ödeneği, gelir bağlama talebi veya kurum işleminin düzeltilmesi istemi çoğu zaman yazılı başvuruyla başlar. Kurum başvuruyu reddederse ya da makul sürede cevap vermezse yargı süreci gündeme gelir. Bu aşamada ret yazısının tebliğ tarihi, başvuru dilekçesi, ek belgeler ve kurum dosyası delil niteliği taşır. Bazı uyuşmazlıklarda idari itiraz veya sağlık kuruluna sevk prosedürü de bulunabilir.

Dava süreci genellikle şu sırayla ilerler: önce hukuki nitelendirme yapılır; uyuşmazlığın iş mahkemesinde mi, idari yargıda mı görüleceği belirlenir; zorunlu ön başvuru bulunup bulunmadığı kontrol edilir; süre hesabı yapılır; dava dilekçesi hazırlanır; deliller toplanır; kurum kayıtlarının celbi talep edilir; gerektiğinde tanık listesi sunulur; sağlık kurulu, bilirkişi veya keşif incelemesi yapılır; mahkeme kararından sonra istinaf ve şartları varsa temyiz yolları değerlendirilir. 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu gereğince iddia ve savunmanın dayanakları ile delillerin zamanında sunulması önemlidir.

Arabuluculuğun gerekli olduğu dosyalarda başvuru yapılmadan dava açılırsa mahkeme usulden ret kararı verebilir. Kuruma başvuru zorunluluğu bulunan hallerde de aynı risk vardır. Bu nedenle uyuşmazlığın işverene karşı mı, SGK’ya karşı mı, yoksa her ikisine karşı farklı başlıklarla mı yöneltileceği dava öncesinde netleştirilmelidir. İş kazası dosyalarında bir yandan SGK gelir süreci, diğer yandan işverene karşı tazminat süreci bulunabilir; bu iki hattın usulü aynı değildir.

Antalya’da görülen sosyal güvenlik davalarında, şehir dışındaki işyerlerinden bildirilen hizmetlerin veya mevsimlik çalışmaların delillendirilmesi sebebiyle kurum yazışmaları ve müzekkere süreci uzayabilir. Bu nedenle başvuru aşamasında belge düzeninin doğru kurulması, sürecin gereksiz yere uzamasını azaltır. Falez Hukuk Bürosu olarak Antalya’da sosyal güvenlik dosyalarında başvuru şartlarının tespiti, dilekçe hazırlığı ve yargı sürecinin takibi konusunda hukuki destek veriyoruz.

Sosyal Güvenlik Davalarında Görevli ve Yetkili Mahkeme, Süreler ve Gerekli Belgeler

Sosyal güvenlik davalarında görevli ve yetkili mahkemenin doğru belirlenmesi, davanın esasına girilebilmesi için temel koşullardandır. Uyuşmazlığın türüne göre görevli yargı kolu değişebilir. 7036 sayılı İş Mahkemeleri Kanunu uyarınca hizmet tespiti, iş kazasının tespiti, SGK’ya karşı birçok sosyal sigorta uyuşmazlığı ve işverenle bağlantılı sosyal güvenlik davaları çoğunlukla iş mahkemesinde görülür. İş mahkemesinin bulunmadığı yerlerde davaya asliye hukuk mahkemesi iş mahkemesi sıfatıyla bakabilir. Kamu görevlilerine ilişkin bazı emeklilik ve statü uyuşmazlıklarında ise işlemin niteliğine göre idari yargı görevli olabilir.

Yetki bakımından dosyanın niteliğine göre farklı ölçütler uygulanır. Genel olarak davalının yerleşim yeri, işin görüldüğü yer, işyerinin bulunduğu yer veya işlemin etkilerini doğurduğu yer mahkemesi yetkili olabilir. Sosyal güvenlik davalarında hem işverenin hem kurumun taraf olduğu dosyalarda yetki değerlendirmesi daha dikkatli yapılmalıdır. Antalya’da çalışan bir kişinin işyeri merkezi başka ilde olsa bile fiili çalışmanın Antalya’da gerçekleşmesi delil ve yetki bakımından önem taşıyabilir.

Süreler yönünden tek bir genel kural yoktur. Hizmet tespiti davalarında hak düşürücü süre söz konusu olabildiği için çalışma döneminin geçtiği yılın sonundan itibaren hesap yapılması gerekebilir. Kurumun idari para cezası veya borç tahakkuku işlemlerinde tebliğ tarihinden itibaren işlemeye başlayan dava açma süreleri vardır. Emeklilik, malullük, ölüm aylığı veya iş göremezlik ödeneği gibi başlıklarda ise önce kuruma başvuru yapılıp ret sonrasında dava yoluna gidilmesi gerekebilir. Hak kaybı yaşanmaması için süre hesabı tebliğ tarihi, başvuru tarihi ve işlem türü esas alınarak dosya özelinde yapılmalıdır.

Gerekli belgeler uyuşmazlık türüne göre değişir. Sık kullanılan belgeler şunlardır:

Kimlik ve iletişim bilgileri, SGK hizmet dökümü, işyeri unvan ve adres bilgileri, işe giriş bildirgesi varsa örneği, ücret bordroları, banka hesap hareketleri, iş sözleşmesi, puantaj kayıtları, tanık listesi, iş kazası tutanağı, hastane kayıtları, sağlık kurulu raporları, kurum ret yazıları, tebligat evrakı, veraset ilamı, nüfus kayıt örneği, öğrenci belgesi, askerlik veya doğum borçlanmasına ilişkin belgeler, şirket ortaklığına dair ticaret sicili evrakı, vergi kayıtları ve denetim raporları.

Delillerin eksiksiz sunulması kadar, belgenin hangi hukuki sonucu ispat edeceğinin de doğru kurulması gerekir. Mahkeme, sosyal güvenlik dosyalarında SGK kayıtlarını re’sen isteyebilse de tarafların delil yükü ortadan kalkmaz. 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu uyarınca dava dilekçesinde vakıaların açıkça gösterilmesi ve mümkün olan belgelerin baştan eklenmesi yargılamayı hızlandırır. Antalya’daki dosyalarda sezonluk iş, kısa süreli çalışma veya taşeron ilişkileri bulunduğunda belge toplama daha zor olabilir; bu nedenle dava öncesi hazırlık aşaması büyük önem taşır.

Antalya SGK Avukatı ile Kurum Başvuruları ve Yargı Sürecinin Takibi

Sosyal güvenlik uyuşmazlıklarının önemli bir bölümü mahkemeye gitmeden önce Sosyal Güvenlik Kurumu nezdinde yapılan başvurularla başlar. Kuruma sunulan ilk dilekçe, daha sonra açılacak davanın çerçevesini etkileyebilir. Bu nedenle başvurunun dayandığı hukuki sebep, talep sonucu ve ek belgeler dikkatle hazırlanmalıdır. 5510 sayılı Sosyal Sigortalar ve Genel Sağlık Sigortası Kanunu kapsamında emeklilik, malullük, ölüm aylığı, iş göremezlik ödeneği, iş kazası bildirimi, borçlanma talepleri, hizmet birleştirmesi ve tescil düzeltmeleri gibi birçok işlem için başvuru evresi belirleyicidir.

Antalya’da SGK ile ilgili başvurularda çoğu zaman şu sorunlarla karşılaşılır: eksik prim günleri, mevsimlik çalışma nedeniyle hizmet dökümünde boşluklar, farklı işverenler altında geçen çalışmaların çakışması, turizm sektöründe fiili çalışma ile bildirimin uyuşmaması, Bağ-Kur tescil kayıtlarının geriye dönük etkileri, emeklilik hesabında başlangıç tarihinin yanlış değerlendirilmesi, ölüm aylığı için hak sahipliği tartışmaları ve sağlık kurulu raporlarına dayalı ret işlemleri. Her bir başlıkta sunulacak belge seti ve izlenecek yol farklıdır.

Kurum başvurularının takibinde tebligatlar, sistem kayıtları ve evrak kayıt numaraları önem taşır. Başvurunun alındığı tarih, kurumun hangi tarihte cevap verdiği, ret gerekçesinin ne olduğu ve ek belge talep edilip edilmediği dosyalanmalıdır. Uygulamada kimi zaman eksik belge nedeniyle verilen ret kararları, doğru evrak tamamlandığında idari aşamada çözülebilir. Kimi dosyalarda ise kurumun değerlendirmesi hukuki veya teknik olarak tartışmalıdır ve dava açılması gerekir. Bu ayrımı sağlıklı kurmak, gereksiz başvuru ve zaman kaybını azaltır.

Yargı sürecine geçildiğinde dava dilekçesinin doğru mahkemeye sunulması, delillerin sistemli biçimde hazırlanması ve kurum dosyasının celbinin istenmesi gerekir. SGK kayıtları tek başına yeterli değilse tanıklar, banka dekontları, işyeri kayıtları, sağlık belgeleri, ticaret sicili kayıtları ve bilirkişi incelemesiyle ispat güçlendirilir. Antalya’da farklı ilçelerde bulunan işyerlerinden kaynaklanan uyuşmazlıklarda, yetki ve delil toplama süreci baştan planlanmalıdır. İş kazası ve hizmet tespiti gibi dosyalarda olayın veya çalışmanın geçtiği yerin doğru tespiti önemlidir.

Falez Hukuk Bürosu olarak Antalya’da sosyal güvenlik hukukuna ilişkin kurum başvurularının hazırlanması, SGK yazışmalarının takibi, ret işlemlerine karşı hukuki yolun belirlenmesi ve yargı sürecinin yürütülmesi konusunda hizmet veriyoruz. Her dosyada önce statü, süre ve delil incelemesi yapılır; ardından başvuru ve dava stratejisi somut olayın özelliklerine göre şekillendirilir. Sosyal güvenlik dosyalarında usul hataları çoğu zaman telafisi güç sonuçlar doğurduğundan, başvuru evresi ile dava evresinin birlikte planlanması önem taşır.

Sosyal Güvenlik Hukuku Avukatlık Ücreti Nasıl Belirlenir?

Sosyal güvenlik hukuku alanında avukatlık ücreti, dosyanın niteliğine, işin kapsamına, yapılacak işlemlerin sayısına, uyuşmazlığın teknik zorluk derecesine ve yargılamanın aşamalarına göre belirlenir. Ücretlendirme konusunda temel çerçeve 1136 sayılı Avukatlık Kanunu ile Türkiye Barolar Birliği Avukatlık Asgari Ücret Tarifesi tarafından çizilir. Avukatlık ücreti, tarifedeki asgari sınırların altında kararlaştırılamaz. Her yıl tarife yenilendiği için güncel tutarların ilgili yılın tarifesinden kontrol edilmesi gerekir.

Sosyal güvenlik dosyalarında ücretin belirlenmesinde işin hangi aşamada olduğu önem taşır. Yalnızca kuruma başvuru ve itiraz dilekçesi hazırlanması ile dava açılması aynı kapsamda değerlendirilmez. Dava aşamasında dilekçe teatisi, ön inceleme, tanıkların dinlenmesi, bilirkişi raporlarına itiraz, sağlık kurulu süreçlerinin takibi, istinaf ve gerektiğinde temyiz aşamaları ücrete etki eder. Hizmet tespiti, iş kazası, malullük veya emeklilik uyuşmazlıklarının her biri farklı emek ve hazırlık gerektirir.

Ücret sabit vekalet ücreti, saatlik danışmanlık, başvuru bazlı çalışma veya dava konusu işin kapsamına göre karma model şeklinde kararlaştırılabilir. Bu hususlar avukatlık sözleşmesinde açıkça gösterilir. Uygulamada karşı taraftan tahsil edilen yargılama giderleri ve vekalet ücretinin niteliği ile müvekkilin avukatıyla kararlaştırdığı sözleşmesel ücret birbirine karıştırılmaktadır. Oysa mahkemenin hükmettiği karşı vekalet ücreti ayrı, avukat ile iş sahibi arasında düzenlenen sözleşmesel ücret ayrıdır. Bu ayrım 1136 sayılı Avukatlık Kanunu bakımından önem taşır.

Sosyal güvenlik dosyalarında masraf kalemleri de göz önünde bulundurulmalıdır. Dava harçları, tebligat giderleri, bilirkişi ve keşif avansları, dosya örneği ve belge temin giderleri dosyanın niteliğine göre değişebilir. Bu kalemlerin bir kısmı dava açılırken, bir kısmı yargılama sırasında mahkemece istenebilir. Harç ve gider miktarları yıldan yıla değişebildiğinden kesin rakam vermek doğru olmaz; güncel tutarlar ilgili mevzuat ve tarifelerden kontrol edilmelidir.

Antalya’da sosyal güvenlik alanında hukuki destek alınırken, işin kapsamının yazılı sözleşmeyle belirlenmesi yararlıdır. Hangi işlemlerin ücrete dahil olduğu, kurum başvurularının, dava açılmasının, istinaf veya temyiz aşamalarının sözleşmede yer alıp almadığı açık olmalıdır. Falez Hukuk Bürosu olarak Antalya’da sosyal güvenlik hukuku dosyalarında ücretlendirmeyi işin niteliği, kapsamı ve güncel TBB Avukatlık Asgari Ücret Tarifesi çerçevesinde değerlendiriyoruz.

Antalya Sosyal Güvenlik Hukuku Alanında Sık Sorulan Sorular

Sosyal güvenlik hukukunda en çok sorulan konuların başında, sigortasız çalışılan dönemin sonradan kazanılıp kazanılamayacağı gelir. Bu durumda temel araç çoğu zaman hizmet tespiti davasıdır. Dava, 5510 sayılı Sosyal Sigortalar ve Genel Sağlık Sigortası Kanunu ile 7036 sayılı İş Mahkemeleri Kanunu çerçevesinde iş mahkemesinde görülür. Fiili çalışmanın ispatı gerekir. Tanık beyanı tek başına yeterli olmayabilir; bordro, banka hareketi, puantaj, işyeri yazışmaları ve kurum kayıtları gibi deliller dosyayı güçlendirir.

Bir başka yaygın soru, emeklilik başvurusu reddedildiğinde doğrudan dava açılıp açılamayacağıdır. Çoğu durumda önce SGK’ya yazılı başvuru yapılır ve kurumun ret gerekçesi öğrenilir. Eksik gün, yanlış statü, başlangıç tarihi, borçlanma veya çakışan sigortalılık gibi nedenler farklı çözüm yolları gerektirir. Kurum işleminin niteliğine göre iş mahkemesi veya idari yargı gündeme gelebilir. Bu nedenle ret yazısı görülmeden genel bir değerlendirme yapmak sağlıklı değildir.

Malulen emeklilik ile engelli emekliliğinin aynı olup olmadığı da sık sorulur. Bu iki kurum farklıdır. Malulen emeklilikte çalışma gücü kaybına ilişkin sosyal güvenlik mevzuatı ölçütleri esas alınır. Engellilik nedeniyle emeklilikte ise farklı şartlar uygulanabilir. Sağlık kurulu raporu bulunması, tek başına her iki sonuca da otomatik olarak yol açmaz. Dosyada hangi statünün söz konusu olduğu, sigortalılık başlangıcı ve prim durumu belirleyici olur.

İş kazası geçiren kişi hangi haklara sahip olduğunu da sıkça merak eder. İş kazası, SGK bakımından geçici iş göremezlik ödeneği veya sürekli iş göremezlik geliri sonucunu doğurabilir. İşverenin kusuru varsa tazminat davası açılması da gündeme gelebilir. Olay tutanağı, hastane kayıtları, tanık bilgileri ve kamera kayıtları mümkün olduğunca erken korunmalıdır. 6331 sayılı İş Sağlığı ve Güvenliği Kanunu ile 5510 sayılı Kanun bu noktada birlikte değerlendirilir.

Dul ve yetim aylığında evlilik, öğrenim veya başka bir gelir nedeniyle aylığın kesilip kesilmeyeceği de sık sorulan başlıklardandır. Bu konuda genel ve tek tip bir cevap yoktur. Hak sahipliğinin kapsamı, ölüm tarihi, kişinin medeni hali, öğrenci durumu, çalışma durumu ve bağlanan aylığın dayanağı birlikte incelenir. Nüfus kayıt örneği, öğrenci belgesi ve kurum yazıları çoğu kez belirleyici belgelerdir.

Antalya’da sosyal güvenlik dosyalarında mevsimlik çalışma, farklı ilçelerde çalışma ve turizm sektörüne özgü kesintili hizmet kayıtları nedeniyle sorular daha da çeşitlenir. Falez Hukuk Bürosu olarak Antalya’da sosyal güvenlik hukukuna ilişkin başvurularda ve uyuşmazlıklarda dosyanın belge yapısını, sürelerini ve görevli mahkemesini somut olaya göre değerlendiriyoruz.

SGK Davası Ne Kadar Sürer ve Sosyal Güvenlik Avukatı Ne Zaman Gereklidir?

SGK davalarının ne kadar süreceği, dava türüne, mahkemenin iş yüküne, delil durumuna, bilirkişi ve sağlık kurulu incelemesi gerekip gerekmediğine, taraf sayısına ve istinaf-temyiz aşamalarına göre değişir. Bu nedenle tüm sosyal güvenlik davaları için tek bir süre vermek doğru değildir. Hizmet tespiti davası tanık dinlenmesi ve kurum araştırmaları nedeniyle uzayabilir. İş kazası ve meslek hastalığı dosyalarında kusur ve maluliyet raporları süreci etkiler. Emeklilik veya aylık bağlanması davalarında ise kurum kayıtlarının açıklığına göre daha kısa ya da daha uzun bir yargılama görülebilir.

Süre üzerinde en çok etkili olan hususlardan biri dava öncesi hazırlıktır. Kuruma başvuru yapılması gereken hallerde bu başvuru eksik veya yanlış hazırlanırsa süreç baştan uzar. Belgelerin dağınık olması, tanıkların belirlenmemiş olması, sağlık kayıtlarının geç toplanması veya yanlış mahkemede dava açılması zaman kaybına yol açar. 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu kapsamında delillerin zamanında sunulması ve 7036 sayılı İş Mahkemeleri Kanunu’na uygun usul izlenmesi sürecin daha sağlıklı ilerlemesini sağlar.

Sosyal güvenlik avukatına ne zaman ihtiyaç duyulduğu sorusu da dosyanın niteliğine bağlıdır. Kurumdan gelen ret yazısının gerekçesi anlaşılmıyorsa, hizmet dökümünde eksik veya çakışan kayıtlar varsa, iş kazası sonrası hem SGK işlemleri hem tazminat ihtimali gündemdeyse, malullük veya iş göremezlik oranına itiraz edilecekse, kurum idari para cezası ya da prim borcu tahakkuku yapmışsa, sürelerin kaçırılma riski bulunuyorsa hukuki destek erken aşamada daha yararlı olur. Çünkü birçok dosyada hatalı ilk başvuru, sonradan düzeltilmesi güç usul sorunları yaratır.

Avukat desteği yalnızca dava açmak için gerekli değildir. Kurum başvurusunun nasıl yapılacağı, hangi belgenin eksik olduğu, hangi delilin güçlendirici nitelik taşıdığı, hangi uyuşmazlıkta iş mahkemesinin hangi uyuşmazlıkta idari yargının görevli olduğu ve arabuluculuk gerekip gerekmediği gibi teknik sorular çoğu kez dava öncesinde çözülür. Antalya’da turizm, tarım, hizmet ve inşaat sektörlerinde görülen kesintili çalışma yapısı nedeniyle sosyal güvenlik dosyaları standart kalıplarla ilerlemez.

Falez Hukuk Bürosu olarak Antalya’da sosyal güvenlik hukuku kaynaklı başvuruların hazırlanması, SGK işlemlerinin incelenmesi ve yargı sürecinin takibi konusunda hizmet veriyoruz. Her dosyada süre, görev, yetki, delil ve başvuru şartları farklı olduğundan, değerlendirme somut olayın koşullarına göre yapılır.

Bu sayfadaki bilgiler genel bilgilendirme amaçlıdır ve hukuki görüş niteliği taşımaz. Mevzuat ve yargı uygulamaları değişebileceğinden, somut durumunuz için bir avukata danışmanız önerilir.

Falez Partners Ortakları

Tüm Ekibi Gör →
Av. Halil Anıl Özgün

Av. Halil Anıl Özgün

Kurucu Ortak

Av. Erdem Ateş

Av. Erdem Ateş

Kurucu Ortak

Av. Bengünil Işık

Av. Bengünil Işık

Kurucu Ortak

Av. Ali Emre Karabacak

Av. Ali Emre Karabacak

Avukat

Falez Hukuk Bürosu

Nasıl Çalışıyoruz?

Hukuki sürecinizde yanınızda olmak için 3 adımlık basit ve şeffaf bir yol izliyoruz.

1

Bize Durumunuzu Anlatın

Ücretsiz ilk görüşmemizde hukuki durumunuzu dinliyor, süreci ve seçeneklerinizi açık biçimde değerlendiriyoruz. Hiçbir soru yanıtsız kalmaz.

2

Stratejinizi Birlikte Belirleyelim

Ekibimiz dosyanızı titizlikle inceler, size özel hukuki strateji oluşturur ve tüm süreci şeffaf biçimde yönetir.

3

Haklarınızı Sonuna Kadar Savunalım

Mahkeme sürecinde ya da müzakere masasında yanınızdayız. Hakkınızı en iyi sonuçla almanız için kararlılıkla çalışıyoruz.

WhatsApp'tan Randevu Alın