Eksik yatırılan sigorta primleri, işçinin sigorta primlerinin işveren tarafından Sosyal Güvenlik Kurumu’na (SGK) tam ve doğru şekilde bildirilmemesi durumunu ifade eder. Bu konu, 5510 sayılı Sosyal Sigortalar ve Genel Sağlık Sigortası Kanunu’nda ayrıntılı olarak düzenlenmiştir. Eksik prim yatırılması hem işçinin sosyal güvenlik haklarını hem de emeklilik ve sağlık haklarını doğrudan etkiler. Yazıda, eksik prim yatırılmasının ne anlama geldiği, yasal dayanakları, hangi durumlarda ortaya çıkabileceği, başvuru ve dava açma hakkı bulunanlar, zamanaşımı süreleri, izlenecek hukuki yollar, görevli mahkemeler, gerekli belgeler, masraflar, sık yapılan hatalar ve zamanaşımı hesaplaması hakkında detaylı bilgi bulacaksınız.
Eksik Yatırılan Sigorta Primleri Nedir? Yasal Dayanakları Nelerdir?
Eksik yatırılan sigorta primleri, bir işçinin gerçek çalışma gün sayısı ve kazancı üzerinden ödenmesi gereken sosyal güvenlik primlerinin, işveren tarafından eksik bildirilmesi veya eksik yatırılması anlamına gelir. Bu durum, işçinin sigorta kaydında çalışma sürelerinin daha kısa veya ücretlerinin daha düşük görünmesine neden olur. Sonuçta, işçinin emekli maaşı, kıdemi ve diğer sosyal güvenlik hakları olumsuz etkilenir.
Eksik prim yatırılmasıyla ilgili temel yasal düzenlemeleri 5510 sayılı Sosyal Sigortalar ve Genel Sağlık Sigortası Kanunu oluşturur. İşverenin, işçilerin primlerini eksiksiz bildirme ve yatırma yükümlülüğü bu kanunda açıkça ifade edilmiştir. Ayrıca, 4857 sayılı İş Kanunu’nda işçinin gerçekte çalıştığı süre ve aldığı ücretin doğru bildirilmesini zorunlu kılan hükümler bulunur.
5510 sayılı Kanun’un ilgili maddelerine göre, işveren çalıştırdığı kişileri işe başlatmadan en geç bir gün önce SGK’ya bildirmekle, çalışılan ay içerisindeki prim matrahlarını ve hizmet süresini gerçeğe uygun olarak beyan etmekle yükümlüdür. İşveren yükümlülüklerini yerine getirmezse idari para cezaları ve gecikme zamları uygulanabilir. Ayrıca, işçi ya da sigortalı, haklarını korumak için hem SGK’nın idari yollarına başvurabilir hem de yargı yoluna gidebilir.
Eksik Prim Yatırılması Hangi Durumlarda Gündeme Gelir?
Eksik prim yatırılması, işveren tarafından işçinin gerçek çalışma ücretinin veya gün sayısının SGK’ya eksik beyan edilmesiyle ortaya çıkar. Temel olarak şu durumlarda eksik prim yatırılması sıkça yaşanır:
- İşçinin fiilen çalıştığı gün sayısının, hizmet dökümünde daha az gösterilmesi
- İşçiye ödenen ücretin düşük gösterilerek gerçek maaş üzerinden prim yatırılmaması
- Fazla mesai, ikramiye, yol, yemek gibi ödemelerin SGK matrahına dahil edilmemesi
- Kayıt dışı çalışma döneminin primsiz bırakılması
Örneğin, işçi ayda 30 gün çalışmasına rağmen, işveren tarafından 15 gün olarak gösterildiğinde, işçinin emeklilik hesabında eksik günü olur. Aynı şekilde, gerçek maaşı 20.000 TL olan bir işçi için, 10.000 TL üzerinden prim yatırılırsa, emeklilikte bağlanacak aylık düşük olur.
Eksik prim yatırılması, bazen kasıtla, bazen muhasebe hatası gibi nedenlerle gerçekleşebilir. İşçi, SGK hizmet dökümünde eksik gün veya ücret farkı olduğunu fark ettiğinde, bu durumu düzeltme hakkına sahiptir. Eksik prim bildirimleri, işçinin emeklilik yaşı, gün sayısı ve maaşı gibi önemli sosyal haklarını etkilediğinden, olası eksikliklerin erken tespit edilmesi önemlidir.
Eksik Sigorta Primi İçin Kimler Başvuru veya Dava Açabilir?
Eksik sigorta primi için başvuru ve dava açma hakkı öncelikle sigortalı işçilere aittir. Ayrıca, vefat eden işçinin hak sahipleri (örneğin, mirasçılar, dul veya yetimler) de işçinin sigortalılığı ile ilgili yanlış prim bildirimleri için yasal yollara başvurabilir. Çalışanın kendisi, hizmet dökümünde tespit ettiği eksiklikleri gidermek veya gerçek ücretinin ya da gün sayısının dikkate alınmasını talep etmek üzere işlem başlatabilir.
Çalışan, öncelikle SGK’ya başvurarak hizmet tespitinin yapılmasını ve eksik primlerin tamamlanmasını talep edebilir. SGK tarafından talebi reddedilirse ya da başvuru sonucundan tatmin olunmazsa, iş mahkemesinde dava açma hakkı bulunur. Eksik primlerin tespitine ilişkin davalar, sadece işçi veya hak sahipleri tarafından değil, bazen SGK tarafından da açılabilir. Yine de, pratiğe bakıldığında, genellikle çalışan ya da mirasçılar başvuruda bulunur.
Eksik primlerle ilgili dava açılması için herhangi bir yaş sınırı yoktur; işçi aktif olarak çalışıyorken, emekli olduktan sonra veya hak sahipleri vasıtasıyla başvuru mümkündür. Ancak, zamanaşımı süreleri boyunca bu hakkın kullanılması gerekir.
Eksik Yatırılan Sigorta Primleri Zamanaşımı Süresi Kaç Yıldır?
Eksik yatırılan sigorta primleriyle ilgili zamanaşımı süresi bazı şartlara göre değişir. İşçi veya hak sahipleri tarafından hizmet tespiti davası açılması halinde, 5510 sayılı Kanun uyarınca, iş akdinin sona erdiği tarihten itibaren 5 yıl içinde dava açılması gerekir. Söz konusu süre, işçi işten ayrıldığı andan başlar ve 5 yıl geçtikten sonra, zamanaşımı nedeniyle dava hakkı düşer.
Eğer işçi, işverenin kuruma bildirimde hiç bulunmadığı ya da tamamen kayıt dışı çalıştığı bir dönem için dava açıyorsa, sigortalılık ilişkisinin devam ettiği sürelerde ise zamanaşımı işlemiyor. Emekli olunduktan veya işten ayrıldıktan sonraki süreçte, işçinin hizmet tespiti talebi için 5 yıllık zamanaşımı dikkate alınır.
Eksik primlerle ilgili maddi alacak davalarında (örneğin eksik ödenmiş ücret alacakları), 6098 sayılı Türk Borçlar Kanunu’na tabi olarak 5 yıllık zamanaşımı süresi uygulanır. Ancak hizmet tespitine ilişkin davalarda 5 yıllık süre kritik önemdedir. Zamanaşımı, kesin sınırdır ve sürenin kaçırılması halinde dava reddedilir.
Zamanaşımı hükümleri, mevzuatta değişikliğe uğraması durumunda farklılaşabilir. En güncel zamanaşımı süreleriyle ilgili mevzuatı kontrol etmek gerekebilir.
Eksik Primlerin Tahsili İçin İzlenmesi Gereken Hukuki Yol
Eksik yatırılan sigorta primlerinin tahsili ve ilgili hakların korunması için izlenmesi gereken hukuki yol şu adımları içerir:
- İşçi, hizmet dökümü veya maaş bordrosunda eksiklik tespit ettiğinde, öncelikle SGK’ya yazılı başvuru yapar ve eksik prim bildirimini dilekçeyle iletir.
- SGK işlemleri ve kayıtların incelenmesi sonucunda eksikliğin tespit edilmemesi halinde, işçi iş mahkemesinde hizmet tespiti davası açabilir.
- Dava dilekçesine, eksik primlere dair deliller ve varsa tanık listesi eklenir. Mahkemede, bordrolar, banka dekontları, tanık ifadeleri ve diğer belgeler sunulur.
- Mahkeme, işçinin fiilen çalışıp çalışmadığını ve bildirimi yapılan gün/ücretin gerçeği yansıtıp yansıtmadığını araştırır.
- Eksik prim tespiti yapılırsa, mahkeme kararını SGK’ya bildirir. SGK kural olarak, eksik kalan primleri işverenden tahsil eder ve işçinin siciline işler.
- Karara karşı istinaf ve temyiz yolları açıktır. Bu nedenle, karar kesinleşmeden SGK işlem yapmaz.
İşçi ayrıca, eksik primlerden kaynaklı zararlarının (örneğin emeklilik gecikmesi, maddi kayıplar) giderilmesi için işverene karşı maddi tazminat talepli dava açabilir. Ancak işverenin kusurunu kanıtlayıcı delil sunmak gerekir.
Eksik Ödenen Sigorta Primleri İçin Hangi Mahkemeye Başvurulur?
Eksik ödenen sigorta primleriyle ilgili uyuşmazlıklarda görevli mahkeme iş mahkemesidir. Hizmet tespiti veya eksik primlerin belirlenmesine yönelik davalar, iş mahkemesinde görülür. İş mahkemesi bulunmayan yerlerde ise Asliye Hukuk Mahkemesi, iş mahkemesi sıfatıyla dosyayı yürütür.
Yetkili mahkeme ise genellikle işyerinin bulunduğu yer mahkemesidir. Alternatif olarak, davacının ikametgahının bulunduğu yerdeki iş mahkemesi de yetkili olabilir. Şirket merkezinin değil, fiilen işin görüldüğü yer esas alınır.
Eksik prim alacakları doğrudan bir parasal talebe dayanıyorsa (örneğin ücret farkı), bazen alacak miktarına göre Tüketici Mahkemesi ya da başka bir mahkeme görevsiz sayılır; tipik olarak iş mahkemesi görevli kabul edilir. Eksik prim nedeniyle işverene karşı açılan tazminat davalarında da aynı şekilde iş mahkemeleri yetkilidir.
Ek olarak, zorunlu arabuluculuk uygulaması, hizmet tespiti davalarında geçerli değildir. Yani, doğrudan dava açmak mümkündür. Ancak, ücret ve diğer işçilik alacakları için dava açmadan önce arabulucuya başvuru zorunlu olabilir. Sürece başlamadan önce somut olayınıza uygun olarak mevzuattaki güncel uygulamayı kontrol etmeniz faydalı olur.

Eksik Sigorta Primi Davasında Talep Edilecek Belgeler Nelerdir?
Eksik sigorta primi davasında, iddiaların ispatı için çeşitli belge ve delillerin mahkemeye sunulması gerekir. En önemli belgeler şunlardır:
- SGK hizmet dökümü (mevcut prim gün sayısını ve matrahı gösterir)
- İşçinin maaş bordroları ve ücret hesap pusulaları
- Banka dekontları veya maaş ödemesiyle ilgili finansal kayıtlar
- İş sözleşmesi veya yazılı anlaşmalar
- Çalışmaya ilişkin varsa puantaj kayıtları, vardiya çizelgeleri
- Tanık listesi ve tanık beyanları (fiili çalışma, gerçek ücret ve gün sayısı hakkında bilgi verecek kişiler)
- Varsa işyeri giriş çıkış kayıtları veya kamera kayıtları
- İşyeri iç yazışmaları, SGK’ya yapılan bildirim örnekleri
Mahkeme, işçi ile işveren arasındaki gerçek çalışma ilişkisini ve ücret ödemeleriyle ilgili eksikliği değerlendirmek amacıyla tüm bu delilleri dikkate alır. Eksik prim iddiası olan dönemle ilgili resmi ve özel belgeler ne kadar kapsamlıysa, davanın sonucu bakımından o ölçüde avantaj sağlar. Eksik kalan belgelerin tanık anlatımlarıyla tamamlanması mümkündür ancak salt tanıkla ispat her zaman yeterli olmayabilir. İddia edilen döneme göre belge sunulması önem taşır.
Eksik Yatırılan Primlerle İlgili Süreçte Hangi Masraflar ve Harçlar Oluşur?
Eksik yatırılan sigorta primi davalarında bazı yargı harçları ve masraflar oluşur. Öncelikle, davacı işçi mahkeme başvurusunda peşin harç ödemekle yükümlüdür. Harç miktarı, dava türüne ve talep edilen tutara göre değişir ve her yıl Adalet Bakanlığı tarafından güncellenir. Hizmet tespiti davaları nitelik olarak nispi ya da maktu harca tabi olabilir.
Dosya masrafları; tebligat, bilirkişi ücreti, tanık çağırma, SGK kayıt sorgusu ve gerekirse keşif masraflarını içerir. Bilirkişi incelemesi çoğu davada zorunlu hale gelir ve ücreti mahkeme tarafından avans olarak talep edilir. Davalı işveren veya SGK kanadından da masraf talep edilmesi mümkündür. Dava sonunda, haksız çıkan tarafın yargılama giderlerinden sorumlu tutulması esası geçerlidir.
Avukatlık hizmeti alınacaksa, ücret TBB Avukatlık Asgari Ücret Tarifesi’nin altında olamaz ve işin niteliğine göre belirlenir. Mahkeme harç miktarları, SGK’ya yapılacak başvuru ve diğer yargılama giderleri her yıl yeniden belirlenir ve güncel tutar ilgili yılın tebliği veya tarifesinden kontrol edilmelidir.
Eksik Prim Davalarında Dikkat Edilmesi Gerekenler ve Sık Yapılan Hatalar
Eksik prim davalarında en kritik konulardan biri, zamanaşımı süresine dikkat edilmemesidir. İş akdinin sona erdiği tarihten itibaren 5 yıl içinde dava açılmazsa hak kayıpları yaşanır. Bir diğer önemli nokta, ispat yükünün işçide olmasıdır. Eksik bildirilen gün ve ücret iddiası, deliller ve gerekirse tanık beyanları ile desteklenmelidir.
Sık yapılan hatalardan biri, yalnızca tanık beyanına dayalı dava açılmasıdır. Belgelerle desteklenmeyen iddialar, mahkeme tarafından yeterli görülmeyebilir. Eksik primler sadece maaş bordrolarıyla değil, varsa banka kayıtları, işyeri puantaj kayıtları ve diğer belgelerle de gösterilmelidir. Eksik prim dönemini belgeleyen her detay önem taşır.
Eksik prime ilişkin başvurunun yalnızca SGK ile sınırlı tutulması ve dava açmanın ihmal edilmesi de bir diğer hata olarak öne çıkar. SGK nezdinde yapılan başvurunun sonucundan tatmin olunmazsa, zamanında iş mahkemesinde dava açmak gerekir.
Davacının, bazı dönemlerde kayıt dışı çalıştığını tam olarak hatırlamaması veya davaya yanlış dönemlerle başlaması, eksikliklerin tespit edilmesini güçleştirir. Davanın kapsamı net belirlenmeli ve iddia edilen gün/ücret eksikliği somut olarak gösterilmelidir.
Eksik Yatırılan Sigorta Primleri Zamanaşımı Başlangıcı Nasıl Hesaplanır?
Eksik yatırılan sigorta primlerinde zamanaşımı başlangıcı, işçinin iş akdinin sona erdiği tarihten itibaren başlar. İşçi aynı işyerinde uzun süre çalıştıysa, her bir eksik bildirimli dönem için zamanaşımı son işten çıkışa göre hesaplanır. Örneğin, bir işçi 2020 yılında işten ayrıldıysa, eksik primlere ilişkin hizmet tespiti davası açması için 2025 yılına kadar (5 yıl) hakkı devam eder.
Çalışan halen aktif olarak o işyerinde ise zamanaşımı işlemez; çünkü istisnai olarak hizmet tespiti davası, iş ilişkisi sürerken açılamaz. Yargıtay’ın yerleşik uygulamasına göre, zamanaşımı süresi işten ayrılmadan başlamaz. Birden fazla işveren değişikliği olduysa, her işveren bakımından işten ayrılış tarihi dikkate alınır.
Emekli olup eksik hizmetin daha sonra fark edilmesi halinde de, emeklilik tarihinden itibaren 5 yıl içinde dava açılabilir. Eğer arabuluculuk başvurusu zorunluysa, bu başvuru süresi de zamanaşımını durdurur ve işlemeyen günler hesaba eklenir. Zamanaşımı başlangıcının doğru hesaplanması için iş akdi sona erme tarihi ve döneme ait belgelerin kontrol edilmesi gerekir.
Zamanaşımı Süresini Duraklatan veya Kesintiye Uğratan Haller Nelerdir?
Zamanaşımı süresini duraklatan (askıya alan) veya kesintiye uğratan bazı özel durumlar vardır. Öncelikli durdurucu sebepler arasında iş akdinin devam etmesi yer alır. İşçi halen aynı işverende çalışıyorsa zamanaşımı başlamaz. Arabuluculuğa başvuru yapılırsa, arabuluculuk süresince zamanaşımı işlemez. Arabuluculuk son tutanağı alındıktan sonra zamanaşımı tekrar işlemeye başlar.
Zamanaşımı kesintiye uğradığında, süre baştan işlemeye başlar. Örneğin; işveren borcunu (eksik primi) kabul ederse veya dava açılırsa kesilme gerçekleşir. SGK’ya yapılan yazılı başvurular da zamanaşımı açısından dikkate alınır; başvurunun sonuçlanmasını takip eden süreçte zamanaşımı tekrar işler. Eksik prim ilişkinizle ilgili delillere ulaşamadığınız, beklemede olduğunuz veya idari yönden işlem devam ettiği sürece zamanaşımı ilerlemez. Ancak, zamanaşımı sürelerinin özel durumlara göre değişebileceğini ve her olayda farklı yorumlanabileceğini unutmamak gerekir.
Kanunlarda ve uygulamada zamanaşımı sürelerinde zaman zaman değişiklikler olabildiğinden, hak kaybı yaşamamak için işlem öncesi güncel mevzuatı incelemek önerilir.
Eksik Yatırılan Sigorta Primleri Hakkında Sıkça Sorulan Sorular
Eksik prim yatırıldığını nasıl anlarım?
SGK hizmet dökümü üzerinden toplam prim gün sayısı ve matrahlar kontrol edilerek anlaşılabilir. Fiili çalışma süresine kıyasla daha az gün ve düşük ücret görünüyor ise eksiklik olabilir.
Eksik prim davasını ne kadar sürede açabilirim?
Dava, işten ayrıldıktan sonraki 5 yıl içinde açılmalıdır. Süre aşılırsa hak düşer.
Mahkeme sürecinde hangi belgeleri sunmalıyım?
İş sözleşmesi, maaş bordrosu, banka dekontu, SGK hizmet dökümü ve varsa tanık beyanları temel delillerdir.
Primler eksik yatırıldıysa işveren mi tamamlar?
Mahkeme kararı doğrultusunda, SGK eksik primleri işverenden tahsil ederek işçinin kaydına ekler.
Dava kazanılırsa emeklilik haklarım etkilenir mi?
Eksik prim gün ve kazançlar hizmet cetvelinize eklenir; emeklilik tarihi ve maaşınız buna göre güncellenebilir.
Eksik prim davasında avukat tutmak zorunlu mudur?
Bu davalarda avukat zorunlu değildir; ancak yasal hak kaybı riskinin azaltılması için hukuki yardım alınması tavsiye edilir.
Eksik primler için Antalya’da hangi mahkemeye başvurulur?
Antalya’da işverenin bulunduğu yerdeki veya ikametgahınızdaki iş mahkemeleri yetkilidir. Falez Hukuk Bürosu olarak Antalya’da bu alanda hukuki danışmanlık ve dava takibi hizmeti veriyoruz.
Bu yazı Ekim 2026 itibarıyla yürürlükteki mevzuat esas alınarak genel bilgilendirme amacıyla hazırlanmıştır ve hukuki görüş niteliği taşımaz. Mevzuat ve yargı uygulamaları değişebileceğinden, somut durumunuz için bir avukata danışmanız önerilir.