Antalya Deniz Ticareti Hukuku Avukatı

Antalya Deniz Ticareti Hukuku Avukatı

Deniz ticareti hukuku; gemilerin hukuki statüsü, deniz yoluyla eşya ve yolcu taşınması, konşimento ilişkileri, yük hasarı, deniz kazaları, çatma, kurtarma, müşterek avarya, gemi alacakları, deniz sigortaları ve gemi siciline ilişkin işlemleri kapsayan özel bir hukuk alanıdır. Türk hukukunda bu alanın temel kaynağı 6102 sayılı Türk Ticaret Kanunu’dur. Uyuşmazlığın niteliğine göre 6098 sayılı Türk Borçlar Kanunu, 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu, 2004 sayılı İcra ve İflas Kanunu, 6325 sayılı Hukuk Uyuşmazlıklarında Arabuluculuk Kanunu, 492 sayılı Harçlar Kanunu, 2634 sayılı Turizmi Teşvik Kanunu ile bağlantılı kıyı ve marina kullanımı hükümleri, liman ve idari işlemler yönünden ilgili yönetmelikler ve milletlerarası sözleşmeler de uygulama alanı bulur.

Bu alanda avukatın verdiği hukuki destek; sözleşme hazırlığı ve risk analizi, gemi alım satımı ve sicil başvuruları, bayrak değişikliği, taşıyan-gönderen-alıcı arasındaki sorumluluk paylaşımının değerlendirilmesi, deniz kazaları sonrası delil tespiti, ihtar ve rezerv kayıtlarının hazırlanması, ihtiyati haciz ve icra süreçlerinin yürütülmesi, mahkeme ve tahkim yargılamalarında temsil, sigorta şirketleriyle yürütülen tazminat görüşmeleri ve idari merciler nezdindeki başvuruları içerir. Deniz ticareti uyuşmazlıklarında teknik kayıtlar, sefer belgeleri, klas ve survey raporları, konşimento, charter party, yük teslim tutanakları ve liman kayıtları sonuca doğrudan etki eder. Bu nedenle sürecin erken aşamada hukuki değerlendirmeye tabi tutulması önem taşır. Falez Hukuk Bürosu olarak Antalya’da deniz taşımacılığı, liman faaliyetleri, tekne ve yat işlemleri ile deniz kaynaklı ticari uyuşmazlıklarda danışmanlık ve dava takibi hizmeti veriyoruz.

Deniz Ticareti Hukuku Nedir? Hangi Kanunlarla Düzenlenir?

Deniz ticareti hukuku, denizde yürütülen ticari faaliyetlerin özel kurallarla düzenlendiği bir alandır. Kapsamında geminin hukuki niteliği, mülkiyet ve rehin ilişkileri, donatanın sorumluluğu, kaptanın yetkileri, deniz yoluyla yük ve yolcu taşıması, konşimento düzeni, deniz kazaları, kurtarma, müşterek avarya, gemi alacakları ve deniz sigortaları yer alır. Uygulamada bu alan yalnızca büyük ticari gemilerle sınırlı değildir; yat, tekne, römorkör, servis aracı, marina bağlama ilişkileri ve ticari amaçla kullanılan deniz araçlarına dair pek çok işlem de bu çerçevede değerlendirilir. Antalya gibi liman, marina, tersane, turizm ve yatçılık faaliyetlerinin yoğun olduğu yerlerde deniz ticareti hukuku, günlük ticari hayatın doğrudan parçasıdır.

Türk hukukunda temel kaynak 6102 sayılı Türk Ticaret Kanunu’dur. Bu Kanun’un deniz ticaretine ilişkin hükümleri; gemi, donatan, taşıma ilişkileri, çatma, kurtarma, müşterek avarya ve deniz alacakları gibi konuları ayrıntılı biçimde düzenler. Sözleşmenin genel hükümleri, tazminat, temerrüt, ayıp, ifa imkânsızlığı ve haksız fiil gibi başlıklarda 6098 sayılı Türk Borçlar Kanunu devreye girer. Uyuşmazlığın mahkeme önünde nasıl yürütüleceği, delil tespiti, ihtiyati tedbir, bilirkişi incelemesi ve dava usulü bakımından 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu uygulanır. Alacağın cebri icra ile tahsili, gemi üzerine haciz, icra takibi ve satış süreçlerinde 2004 sayılı İcra ve İflas Kanunu önem taşır.

Uyuşmazlığın milletlerarası boyut taşıdığı dosyalarda yabancılık unsuru gündeme gelir. Taraflardan birinin yabancı olması, geminin yabancı bayraklı bulunması, yükleme veya boşaltma limanının yurt dışında olması ya da sözleşmede yabancı hukuk veya tahkim şartı yer alması halinde 5718 sayılı Milletlerarası Özel Hukuk ve Usul Hukuku Hakkında Kanun dikkate alınır. Deniz sigortalarında sigorta hukukuna ilişkin hükümler, çevre kirliliği veya liman düzeni gibi konularda idari mevzuat, Türk bayrağı çekme ve sicil işlemlerinde ilgili sicil düzenlemeleri ve denizcilik idaresinin uygulamaları birlikte değerlendirilir.

Deniz ticareti hukuku teknik bilgi ile ticari teamülün iç içe geçtiği bir alan olduğundan, yalnızca kanun metni yeterli olmaz. Charter party şartları, BIMCO formları, konşimentodaki klozlar, survey raporları, klas kayıtları, logbook kayıtları ve liman başkanlığı belgeleri hukuki sonuca etki eder. Yargıtay’ın yerleşik uygulamasında da, olayın denizcilik tekniği yönü ile ticari belge düzeninin birlikte incelenmesi gerektiği kabul edilir. Bu nedenle Antalya’da görülen bir deniz ticareti uyuşmazlığında, hem ulusal mevzuat hem de sözleşmesel ve teknik belgeler bir bütün olarak ele alınmalıdır.

Deniz Ticareti Hukuku Avukatı Hangi İşlere Bakar?

Deniz ticareti hukuku alanında çalışan avukatın işi yalnızca dava açmak veya savunma hazırlamakla sınırlı değildir. Pek çok dosyada uyuşmazlık doğmadan önce sözleşmenin kurulma aşamasında verilen hukuki destek, ileride ortaya çıkabilecek yüksek maliyetli riskleri azaltır. 6102 sayılı Türk Ticaret Kanunu çerçevesinde gemi işletme ilişkileri, taşıma sözleşmeleri, acentelik bağlantıları, donatan ve işletmeci sorumluluğu, kaptanın yetki ve yükümlülükleri ile üçüncü kişilere karşı doğabilecek talepler değerlendirilir. 6098 sayılı Türk Borçlar Kanunu bakımından temerrüt, cezai şart, tazminat, ayıp ve sözleşmeden dönme koşulları incelenir. Bu çerçevede avukat; sözleşme taslağı hazırlanması, mevcut metnin risk analizi, ihtarname düzenlenmesi, rezerv kayıtlarının oluşturulması ve delil toplama sürecinin yönetilmesi gibi işlere bakar.

Uygulamada en sık karşılaşılan işler arasında gemi ve yat alım satımı, gemi siciline tescil ve terkin başvuruları, ipotek tesisi, bayrak işlemleri, marina bağlama sözleşmeleri, teknik işletme ve yönetim sözleşmeleri yer alır. Taşıma hukuku boyutunda charter party düzenlemeleri, konşimento incelemesi, yük teslim sorunları, eksik veya hasarlı teslim, demuraj ve dispatch talepleri, navlun alacakları, bekleme ücretleri ve liman masraflarından doğan uyuşmazlıklar takip edilir. Yük hasarında survey raporlarının değerlendirilmesi, hasarın nerede ve hangi aşamada doğduğunun tespiti, taşıyanın sorumluluk sınırları ve rezerv sürelerinin korunması önemlidir.

Deniz kazaları ayrı bir çalışma alanıdır. Çatma, karaya oturma, makine arızası, yangın, batma, çevreye zarar, yolcu veya personel yaralanması gibi olaylarda avukat; delil tespiti, bilirkişi incelemesi talebi, liman başkanlığı ve ilgili idari merciler nezdindeki işlemler, sigortacılarla yazışmalar, tazminat hesaplaması ve dava stratejisinin belirlenmesi konularında görev alır. Müşterek avarya ilanı yapılmışsa hangi masrafların paylaştırılacağı, teminat mektupları, average adjuster raporları ve katkı payı uyuşmazlıkları dosyanın merkezine yerleşir. Kurtarma faaliyetlerinde kurtarma ücreti ve özel tazminat talepleri de hukuki değerlendirmeye tabidir.

Alacak tahsili boyutunda gemi alacakları için ihtiyati haciz talebi, gemi üzerine haciz konulması, icra takibi başlatılması ve itirazların kaldırılması gibi süreçler yürütülür. Bu alan, 2004 sayılı İcra ve İflas Kanunu ile 6102 sayılı Türk Ticaret Kanunu hükümlerinin birlikte uygulanmasını gerektirir. Uyuşmazlığın ticari nitelikte olması halinde çoğu dosyada görevli mahkeme Asliye Ticaret Mahkemesi olur. Tahkim şartı bulunan sözleşmelerde ise yargılama devlet mahkemesi yerine tahkim yoluyla yürüyebilir. Antalya’da liman, marina ve yat işletmeciliği kaynaklı uyuşmazlıklarda, sözleşme dili çoğu zaman iki dilli düzenlendiğinden çeviri farkları ve yorum sorunları da avukatın üzerinde çalıştığı önemli başlıklardandır. Falez Hukuk Bürosu olarak Antalya merkezli dosyalarda sözleşme ön incelemesinden dava ve icra takibine kadar geniş bir hukuki destek sunuyoruz.

Gemi Alım Satımı, Gemi Sicili ve Bayrak İşlemleri

Gemi alım satımı, taşınır satışına benzeyen yönleri bulunsa da, deniz ticaretine özgü sicil, bayrak, ipotek, klas, teknik uygunluk ve işletme kayıtları nedeniyle çok daha ayrıntılı bir inceleme gerektirir. 6102 sayılı Türk Ticaret Kanunu gemi mülkiyetinin devri, gemi sicili, tescil ve ilgili ayni haklar bakımından temel çerçeveyi kurar. Satış öncesinde geminin kime ait olduğu, sicilde kayıtlı ipotek veya haciz bulunup bulunmadığı, klas durumu, denize elverişlilik kayıtları, geçmiş hasarları, sefer kısıtları, bayrak devrine engel bir durum olup olmadığı ve kamu borçları gibi başlıklar kontrol edilmelidir. Uygulamada satış bedelinin ödenmesi ile sicil devrinin aynı anda güvenli şekilde yürütülmesi için escrow benzeri ödeme mekanizmaları, kapora ve cezai şart düzenlemeleri ya da noter ve sicil işlemlerine bağlı kademeli ödeme planları kullanılabilir.

Gemi siciline tescil, geminin hukuki kimliğinin belirlenmesi bakımından önemlidir. Sicilde malik bilgisi, teknik özellikler, bağlama limanı, ipotek ve diğer takyidatlar görünür hale gelir. Hangi sicile kayıt yapılacağı, geminin niteliğine, tonajına ve mevzuattaki şartlara göre değişebilir. Sicil başvurularında satış sözleşmesi, mülkiyet devir belgeleri, tonilato ve teknik belgeler, klas ve uygunluk evrakı, vergi ve harç yönünden istenen belgeler ile kimlik ve temsil evrakı dosyaya eklenir. Yabancı bayraktan Türk bayrağına geçiş veya Türk bayrağından başka bir bayrağa geçiş halinde terkin ve yeni tescil işlemleri koordineli yürütülmelidir. Bu noktada yalnızca ticaret hukuku değil, idari uygulama ve denizcilik mevzuatı da sonuca etki eder.

Bayrak işlemleri ticari sonuç doğurur. Geminin hangi devlet bayrağını taşıdığı; uygulanacak hukuk, denetim rejimi, bazı vergisel sonuçlar, liman devleti kontrolleri, mürettebat düzeni ve sigorta koşulları üzerinde etkili olabilir. Bu nedenle bayrak değişikliği kararı alınırken yalnızca işlem kolaylığı değil, sözleşme ilişkilerine yansıyan sonuçlar da değerlendirilir. Finansmanla alınan gemilerde kredi kuruluşunun onayı, mevcut ipoteğin durumu ve sigorta poliçelerinin uyarlanması gündeme gelir. Yat ve özel kullanım amaçlı deniz araçlarında da devir işlemlerinin eksik belgeyle yapılması, daha sonra mülkiyet uyuşmazlığı, marina kabul sorunu veya sigorta tazminatında ret gerekçesi oluşturabilir.

Uyuşmazlık doğduğunda görevli mahkeme çoğu zaman Asliye Ticaret Mahkemesi olur. Sicile ilişkin bazı çekişmesiz işlemler ve idari başvurular ayrı usullere tabi olabilir. Dava açılmadan önce satış sözleşmesi, ön protokoller, ödeme dekontları, gemi sicil kayıt örneği, klas ve survey raporları, teslim tutanakları, bayrak belgeleri ve temsil yetkisini gösteren şirket evrakı hazırlanmalıdır. Antalya’daki marina ve yat piyasasında, alım satım işlemleri yabancı kişi ve şirketleri de sıkça içerdiğinden 5718 sayılı Milletlerarası Özel Hukuk ve Usul Hukuku Hakkında Kanun kapsamındaki yabancılık unsuru mutlaka değerlendirilir. Sözleşmede uygulanacak hukuk ve yetkili merci açık yazılmadığında, uyuşmazlık beklenenden daha uzun ve masraflı hale gelebilir.

Taşıma Sözleşmeleri, Konşimento Uyuşmazlıkları ve Yük Hasarı Davaları

Deniz yoluyla taşıma ilişkileri, ticari hayatın en yoğun belge düzenlerinden birine sahiptir. Taşıma sözleşmesi bazen doğrudan taşıyan ile yük ilgilisi arasında kurulur, bazen charter party üzerinden işler, bazen de konşimento ilişkisi ön plana çıkar. 6102 sayılı Türk Ticaret Kanunu bu alandaki temel kuralları belirler. Taşıyanın yükü teslim alma, özenle taşıma ve varma limanında hak sahibine teslim etme borcu; gönderenin doğru bilgi verme, ambalajlama ve navlun ödeme yükümlülükleri; alıcının teslim ve rezerv sürecindeki sorumluluğu dosyanın omurgasını oluşturur. Konşimento, yalnızca taşıma belgesi değil, pek çok durumda yük üzerinde hak sahipliğini ispatlayan ve bankacılık işlemlerinde kullanılan kıymetli bir ticari araçtır.

Konşimento uyuşmazlıklarında en sık rastlanan meseleler; yanlış veya eksik yük kaydı, temiz konşimento düzenlenmesi, yükün eksik teslimi, hasarlı teslim, geç teslim, yanlış kişiye teslim, ordino ve teslim talimatı sorunlarıdır. Yükün dıştan belli olan hasarla mı yoksa gizli ayıpla mı teslim edildiği, teslim anında rezerv konulup konulmadığı ve survey incelemesinin zamanında yapılıp yapılmadığı önem taşır. Taşıyanın sorumluluğunun kapsamı belirlenirken sözleşme hükümleri, konşimento klozları, yükleme ve tahliye limanındaki tutanaklar, gemi jurnal kayıtları, sıcaklık ve nem kayıtları, stowage plan, tally kayıtları ve bağımsız survey raporları birlikte incelenir. 6098 sayılı Türk Borçlar Kanunu’ndaki genel tazminat ilkeleri de zarar hesabında rol oynar.

Yük hasarı davasında ispat düzeni dosyanın kaderini belirler. Hasarın taşıma öncesinde mi, yükleme sırasında mı, sefer sırasında mı, yoksa tahliye ve depolama aşamasında mı meydana geldiği teknik olarak ayrıştırılmalıdır. Soğutmalı yük, dökme yük, tehlikeli madde, proje kargo veya konteyner taşımalarında inceleme ölçütleri farklılaşır. Sigorta şirketine zamanında ihbar yapılmamış olması veya teslim sırasında gerekli rezervin düşülmemesi, tazminat talebini zayıflatabilir. Yargıtay’ın yerleşik uygulamasında, taşıma belgeleri ile fiili teslim olgusu arasındaki çelişkilerin bilirkişi incelemesiyle giderilmesi gerektiği kabul edilir.

Bu tür uyuşmazlıklarda görevli mahkeme çoğu zaman Asliye Ticaret Mahkemesi’dir. Yetki, sözleşme şartına, davalının yerleşim yerine, ifa yerine veya zarar doğuran olayın bağlantı noktasına göre değişebilir. Taraflar tacir ise 6102 sayılı Türk Ticaret Kanunu ve 6325 sayılı Hukuk Uyuşmazlıklarında Arabuluculuk Kanunu çerçevesinde konusu bir miktar paranın ödenmesi olan ticari alacak ve tazminat taleplerinde dava şartı arabuluculuk gündeme gelebilir. Dosya hazırlanırken taşıma sözleşmesi, charter party, konşimento asılları veya suretleri, teslim tutanakları, survey raporları, fotoğraflar, navlun faturaları, rezerv yazıları, sigorta poliçeleri ve hasar hesap belgeleri eksiksiz toplanmalıdır. Antalya liman ve marina bağlantılı taşımacılık faaliyetlerinde yabancı dilde belge kullanımı yaygın olduğundan, teknik terimlerin doğru tercümesi de hukuki değerlendirmenin parçasıdır.

Deniz Kazaları, Çatma, Kurtarma ve Müşterek Avarya Uyuşmazlıkları

Deniz kazaları, kısa sürede yüksek tutarlı zararlara yol açabilen ve teknik incelemeyi zorunlu kılan uyuşmazlıklardır. Çatma, karaya oturma, yangın, su alma, batma, makine arızası, yük kaybı, çevreye zarar, yolcu veya mürettebatın bedensel zararı gibi olaylar tek bir hukuki başlık altında toplanmaz; her biri bakımından farklı sorumluluk rejimleri uygulanır. 6102 sayılı Türk Ticaret Kanunu çatma, kurtarma ve müşterek avarya gibi deniz hukukuna özgü kurumları düzenler. Haksız fiil ve tazminatın genel esaslarında 6098 sayılı Türk Borçlar Kanunu devreye girer. Olayın idari boyutu varsa liman başkanlığı, sahil güvenlik ve ilgili denizcilik idaresinin tuttuğu kayıtlar da büyük önem taşır.

Çatma halinde temel mesele kusur oranlarının belirlenmesidir. Hangi geminin seyir kurallarına aykırı davrandığı, vardiya düzeni, radar ve AIS kayıtları, VHF haberleşmeleri, hava ve görüş şartları, rota planı, sürat, manevra imkânı ve çatma sonrası yapılan işlemler uzman bilirkişilerce incelenir. Kusur tek tarafta olabileceği gibi müşterek kusur da söz konusu olabilir. Maddi zarar yalnızca gemi gövdesi onarım giderinden ibaret değildir; sefer kaybı, liman masrafları, kurtarma giderleri, yük zararları ve bazı hallerde çevresel temizlik maliyetleri de değerlendirmeye girer. Delil tespiti davası veya dava içinde acil bilirkişi incelemesi, olayın sıcak evresinde kaybolabilecek teknik verilerin korunması bakımından yararlıdır.

Kurtarma, denizde tehlike altındaki gemi veya malların emniyete alınması için yürütülen faaliyettir. Başarılı kurtarma halinde kurtarma ücreti gündeme gelir. Kurtarma sözleşmesi yapılmışsa sözleşme hükümleri, yapılmamışsa fiili yardımın niteliği ve sağladığı fayda dikkate alınır. Müşterek avarya ise, ortak deniz tehlikesinden gemi ve yükü kurtarmak amacıyla bilinçli ve makul fedakârlık veya olağanüstü masraf yapılması durumunda, bu fedakârlığın ilgili menfaatler arasında paylaştırılması esasına dayanır. Uygulamada müşterek avarya ilanı, teminat mektupları, average adjuster raporları ve katkı payı hesabı uyuşmazlığın merkezinde yer alır. Hangi giderin müşterek avarya kapsamında olduğu teknik ve hukuki yorum gerektirir.

Görevli mahkeme çoğu durumda Asliye Ticaret Mahkemesi’dir. Olay yabancı unsurlu ise 5718 sayılı Milletlerarası Özel Hukuk ve Usul Hukuku Hakkında Kanun kapsamındaki yetki ve uygulanacak hukuk soruları öne çıkar. Dava açılmadan veya savunma yapılmadan önce kaza raporları, logbook kayıtları, makine ve köprüüstü verileri, VDR kayıtları varsa bunlar, hava raporları, liman tutanakları, fotoğraflar, video kayıtları, sigorta poliçeleri, survey ve onarım teklifleri toplanmalıdır. Antalya kıyılarında yaşanan tekne, yat ve ticari deniz aracı kazalarında turizm sezonunun yoğunluğu nedeniyle tanık ve kayıt erişimi zamanla zorlaşabildiğinden, hukuki değerlendirmenin gecikmeden yapılması önem taşır. Falez Hukuk Bürosu olarak Antalya kaynaklı deniz kazalarında delil tespiti, tazminat ve sorumluluk incelemesi süreçlerinde hukuki destek veriyoruz.

Gemi Alacakları, Deniz İcra Takibi ve İhtiyati Haciz Süreci

Deniz ticaretinde alacağın tahsili, çoğu zaman sıradan bir ticari icra takibinden daha karmaşıktır. Borçlu şirketin yabancı olması, geminin farklı limanlara sefer yapması, alacağın teknik hizmetlerden doğması, navlun veya yakıt tedariki gibi denizcilik işlemleriyle bağlantılı bulunması, alacaklının süratle güvence ihtiyacını artırır. 6102 sayılı Türk Ticaret Kanunu’nda deniz alacakları ve gemi alacaklarına ilişkin özel hükümler yer alır. Cebri icra ve haciz sürecinde 2004 sayılı İcra ve İflas Kanunu uygulanır. İhtiyati haciz, alacağın güvence altına alınması için borçlunun malvarlığına geçici nitelikte hukuki el atma sağlayan koruma tedbiridir. Deniz hukukunda bu tedbirin gemi üzerinde uygulanması, alacağın fiilen teminat altına alınmasında kritik rol oynar.

Her alacak gemi ihtiyati haczine elverişli değildir. Talebin deniz alacağı niteliği taşıyıp taşımadığı somut olayın özelliklerine göre incelenir. Yakıt ikmali, kumanya, liman ücretleri, kurtarma ücreti, taşıma bedeli, personel alacakları, çatma kaynaklı zararlar, geminin onarım ve bakımından doğan alacaklar veya sözleşmesel bazı talepler bu değerlendirme içinde yer alabilir. Mahkemeden ihtiyati haciz istenirken alacağın dayanağını gösteren sözleşme, fatura, teslim belgeleri, liman kayıtları, hizmet ifasına dair teknik evrak, yazışmalar ve geminin belirli limanda bulunduğunu gösteren veriler sunulur. Mahkeme çoğu durumda teminat yatırılmasını isteyebilir. Teminat gerekip gerekmediği ve kapsamı dosyanın niteliğine göre değişir.

İhtiyati haciz kararı alındıktan sonra kararın süratle icraya konulması gerekir. Geminin limandan ayrılması halinde tedbirin pratik değeri ortadan kalkabilir. Bu nedenle mahkeme, icra dairesi, liman başkanlığı, gümrük ve ilgili diğer kurumlarla eş zamanlı işlem yürütülmesi önemlidir. Borçlu, haczin kaldırılması için karşı teminat gösterebilir veya alacağa itiraz edebilir. Bu aşamada alacağın gerçekliği, muaccel olup olmadığı, borçlunun sıfatı, gemi malikliği ve sözleşme ilişkisi tartışılır. Yargıtay’ın yerleşik uygulamasında, ihtiyati haczin geçici koruma niteliği gereği yaklaşık ispatın önemi vurgulanır; buna karşılık esas davada daha ayrıntılı ispat aranır.

Esas alacağın tahsili için icra takibi veya dava yoluna başvurulur. Uyuşmazlığın niteliğine göre görevli mahkeme genellikle Asliye Ticaret Mahkemesi’dir. İcra takiplerinde yetki, borçlunun yerleşim yeri, sözleşmedeki yetki şartı veya özel düzenlemelere göre değişebilir. Yabancı bayraklı gemiler ve yabancı şirketler söz konusuysa 5718 sayılı Milletlerarası Özel Hukuk ve Usul Hukuku Hakkında Kanun hükümleri de değerlendirilir. Antalya limanlarına uğrayan ticari gemiler bakımından zamanlama çok önemlidir; geminin ne kadar süreyle limanda kalacağı, yükleme-boşaltma takvimi ve acente bilgileri takip edilmelidir. Dosya hazırlanırken sözleşme ve sipariş kayıtları, teslim belgeleri, invoice ve statement of account, protesto ve ihtarnameler, acente yazışmaları, AIS veya liman konum bilgileri ve varsa sigorta/teminat mektupları bir araya getirilmelidir.

Deniz Ticareti Hukuku Nedir? Hangi Kanunlarla Düzenlenir?

Deniz Ticareti Davalarında Görevli ve Yetkili Mahkeme, Süreler ve Gerekli Belgeler

Deniz ticareti uyuşmazlıklarında doğru mahkemede, doğru usulle ve zamanında hareket edilmesi davanın esası kadar önemlidir. Türkiye’de deniz ticaretinden kaynaklanan pek çok dava ticari dava niteliğindedir ve kural olarak görevli mahkeme Asliye Ticaret Mahkemesi olur. 6102 sayılı Türk Ticaret Kanunu ticari işlerin kapsamını belirler; 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu ise görev, yetki, delil, bilirkişi ve yargılama usulüne ilişkin çerçeveyi çizer. Bir kısım çekişmesiz işler, sicil başvuruları veya idari nitelikteki işlemler farklı mercilerin görev alanına girebilir. İcra ve hacze ilişkin başvurularda ise 2004 sayılı İcra ve İflas Kanunu uyarınca icra daireleri ve icra mahkemeleri devreye girebilir.

Yetkili mahkeme her dosyada aynı değildir. Davalının yerleşim yeri mahkemesi genel yetkilidir. Sözleşmeden doğan uyuşmazlıklarda ifa yeri, haksız fiil niteliği taşıyan deniz kazalarında zararın meydana geldiği yer veya fiilin işlendiği yer bağlantı noktası olabilir. Sözleşmede yetki şartı varsa bunun geçerliliği değerlendirilir. Milletlerarası nitelik taşıyan dosyalarda yabancı mahkeme veya yabancı tahkim şartı bulunabilir; bu durumda 5718 sayılı Milletlerarası Özel Hukuk ve Usul Hukuku Hakkında Kanun ile 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu birlikte incelenir. Antalya bağlantılı deniz ticareti davalarında, olayın liman veya marina sahasında gerçekleşmesi tek başına her zaman Antalya mahkemelerini yetkili kılmaz; sözleşme, taraf sıfatı ve ifa yeri birlikte değerlendirilmelidir.

Süreler bakımından tek bir genel kural vermek doğru olmaz. Deniz taşımacılığı, yük hasarı, navlun, tazminat, deniz kazası, sigorta veya gemi alacağına göre farklı zamanaşımı ve hak düşürücü süreler söz konusu olabilir. Kanunla sabit süreler somut uyuşmazlığa göre dikkatle kontrol edilmelidir. Uygulamada en sık yapılan hata, teslim sonrası rezerv ve ihbar yükümlülüklerinin geciktirilmesidir. Dava açma süresi dolmadan önce delil tespiti yapılması, ihtiyati haciz veya ihtiyati tedbir talep edilmesi ya da arabuluculuğa başvurulması gerekebilir. Ticari para alacağı ve tazminat taleplerinde dava şartı arabuluculuk gündeme geliyorsa, dava açmadan önce bu usulün tamamlanması zorunlu olabilir.

Gerekli belgeler dava türüne göre değişmekle birlikte şu evraklar çoğu dosyada önem taşır: sözleşme ve ekleri, charter party, konşimento, teslim tutanakları, fatura ve ödeme belgeleri, ihtarname ve e-postalar, survey raporları, klas kayıtları, gemi sicil kayıt örnekleri, liman başkanlığı belgeleri, kaza raporları, fotoğraf ve video kayıtları, AIS veya VDR verileri, sigorta poliçeleri, teminat mektupları ve şirketler için imza sirküleri ile ticaret sicili kayıtları. Yabancı dilde belgelerin yeminli tercümesi gerekebilir. Mahkemeler teknik konularda çoğu kez bilirkişi incelemesine başvurur. Bu nedenle belgenin eksiksiz toplanması kadar teknik anlatımın tutarlı kurulması da önemlidir. Falez Hukuk Bürosu olarak Antalya’da açılan veya Antalya liman ve marina faaliyetleriyle bağlantılı dosyalarda, dava öncesi belge incelemesi ve usul planlaması konusunda hukuki destek sunuyoruz.

Antalya Liman ve Denizcilik Faaliyetlerinden Kaynaklanan Hukuki Uyuşmazlıklar

Antalya, ticari deniz taşımacılığı kadar yat turizmi, marina işletmeciliği, tekne bakım-onarım hizmetleri, acentelik faaliyetleri ve deniz turizmine bağlı çok sayıda sözleşmenin kurulduğu bir merkezdir. Bu yoğunluk, deniz ticareti hukukuna özgü uyuşmazlıkların pratikte sık görülmesine yol açar. Liman hizmet bedelleri, bağlama ve barınma ücretleri, marina kullanım sözleşmeleri, teknik servis ve refit anlaşmaları, yakıt ve kumanya tedariki, charter ve günübirlik tekne faaliyetleri, yabancı bayraklı yatların işlemleri, personel ve mürettebat ilişkileri gibi pek çok başlık hukuki ihtilaf doğurabilir. 6102 sayılı Türk Ticaret Kanunu, 6098 sayılı Türk Borçlar Kanunu ve uyuşmazlığın niteliğine göre ilgili idari düzenlemeler birlikte uygulanır.

Marina ve bağlama sözleşmelerinde en sık karşılaşılan sorunlar; ücret alacakları, kullanım süresi, sözleşmenin feshi, teknenin terk edilmesi, bakım ve güvenlik yükümlülüğü, çekek yeri işlemleri ve teknenin uğradığı zararlar üzerinedir. Teknenin fırtına, hatalı bağlama, yangın, elektrik arızası veya komşu tekneden kaynaklı olaylarla zarar görmesi halinde kusur dağılımı teknik incelemeye ihtiyaç duyar. Liman ve marina işletmesinin özen yükümlülüğü ile tekne malikinin bakım ve ekipman sorumluluğu birlikte değerlendirilir. Antalya’daki yüksek sezon yoğunluğu, bağlama yeri tahsisi ve sözleşme yenileme uyuşmazlıklarını da artırabilir.

Yat ve gezi teknelerine ilişkin turizm bağlantılı faaliyetlerde rezervasyon iptali, sözleşmeye aykırılık, yolcu güvenliği, program değişikliği, deniz ve hava şartları nedeniyle ifa imkânsızlığı, acente komisyonları ve charter bedelinin iadesi gibi başlıklar gündeme gelir. Burada ticari ilişki ile tüketici ilişkisinin ayrımı önemlidir. Sözleşmenin tarafları ve hizmetin niteliği, görevli mahkemeyi ve uygulanacak usulü değiştirir. Tüketici işlemi söz konusuysa 6502 sayılı Tüketicinin Korunması Hakkında Kanun gündeme gelebilir; parasal sınırlar bakımından tüketici hakem heyeti başvuruları her yıl yeniden belirlenen tutarlara göre değerlendirilir ve güncel sınırlar ilgili yılın tebliğinden kontrol edilmelidir. Tacirler arasındaki uyuşmazlıklarda ise Asliye Ticaret Mahkemesi ve dava şartı arabuluculuk daha sık karşımıza çıkar.

Antalya liman faaliyetlerinde yabancı kişi ve şirketlerin rolü yüksek olduğundan, yabancılık unsuru pek çok dosyada mevcuttur. Yabancı dilde düzenlenen sözleşmelerde yetki ve uygulanacak hukuk maddeleri dikkatle okunmalıdır. Gümrük, liman başkanlığı, kıyı tesisi kuralları ve güvenlik prosedürleriyle ilgili idari işlemler de ticari uyuşmazlığa eşlik edebilir. Delil niteliği taşıyan kamera kayıtları, giriş-çıkış logları, bağlama planları, teknik servis formları, liman faturaları ve hasar tespit tutanakları gecikmeden temin edilmelidir. Antalya’da denizcilik ve turizm kesişiminde doğan dosyalar, klasik ticaret uyuşmazlıklarından farklı olarak operasyonel gerçekleri de dikkate alan bir hukuki değerlendirme gerektirir.

Deniz Ticareti Hukukunda Arabuluculuk, Tahkim ve Diğer Alternatif Çözüm Yolları

Deniz ticareti uyuşmazlıklarında her dosyanın mahkemeye taşınması zorunlu değildir. Taraflar, uyuşmazlığın niteliğine göre arabuluculuk, tahkim, sulh görüşmeleri, uzman belirleme veya sözleşmesel uyuşmazlık çözüm mekanizmalarından yararlanabilir. Bu alanın uluslararası yönü güçlü olduğu için, taraflar çoğu zaman sözleşmelerine yabancı tahkim merkezi, yabancı hukuk veya özel çözüm prosedürleri koyar. Türk hukukunda arabuluculuk 6325 sayılı Hukuk Uyuşmazlıklarında Arabuluculuk Kanunu ile düzenlenir. Ticari nitelikte olup konusu bir miktar paranın ödenmesi olan alacak ve tazminat taleplerinde dava şartı arabuluculuk söz konusu olabilir. Bu nedenle deniz taşıma ücretleri, yük hasarı tazminatı, hizmet bedelleri ve benzeri bazı uyuşmazlıklarda dava açmadan önce arabuluculuk sürecinin tamamlanması gerekir.

Arabuluculuk, tarafların serbestçe tasarruf edebileceği özel hukuk uyuşmazlıklarında uygulanır. Sürecin avantajı, teknik ve ticari çözüm üretmeye daha elverişli olmasıdır. Taraflar ödeme planı, indirim, karşılıklı borç mahsup, gelecekteki seferler için yeni düzenleme, teminat verilmesi veya kısmi iade gibi mahkemenin kuramayacağı esneklikte çözümler üzerinde anlaşabilir. Deniz ticaretinde zamanın değeri yüksek olduğu için, geminin bekleme maliyeti, yükün teslim baskısı ve ticari ilişkinin devamı gözetildiğinde arabuluculuk pratik bir seçenek oluşturabilir. Anlaşma sağlanırsa düzenlenen anlaşma belgesi icra edilebilirlik bakımından kanunda öngörülen usule göre sonuç doğurur.

Tahkim ise, uyuşmazlığın devlet mahkemeleri yerine hakemler tarafından çözülmesidir. Tahkim anlaşmasının varlığı halinde mahkemenin yargı yetkisi sınırlanabilir. 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu iç tahkim bakımından, 4686 sayılı Milletlerarası Tahkim Kanunu ise yabancılık unsuru taşıyan belirli uyuşmazlıklar bakımından önem taşır. Deniz ticaretinde charter party, gemi inşa ve onarım, brokerlik, acentelik, bunker supply ve uluslararası taşıma sözleşmelerinde tahkim şartı yaygındır. Hakem seçimi, tahkim yeri, uygulanacak hukuk, yargılama dili, delil sunma usulü ve geçici hukuki korumaların nasıl alınacağı sözleşme aşamasında dikkatle düzenlenmelidir.

Alternatif çözüm yolları kullanılacaksa belge hazırlığı yine belirleyicidir. Talep mektubu, hesap dökümü, sözleşme, konşimento, survey raporu, kaza kayıtları, yazışmalar ve uzman görüşleri dosyanın omurgasını oluşturur. Tahkim şartı olsa bile, bazı durumlarda ihtiyati haciz veya delil tespiti gibi geçici korumalarda devlet mahkemelerine başvurmak gerekebilir. Antalya’da faaliyet gösteren denizcilik şirketleri ve marina işletmeleri bakımından, yabancı taraflı sözleşmelerde tahkim klozunun etkisi çoğu zaman uyuşmazlık doğduktan sonra fark edilir. Bu nedenle ihtilaf çıkmadan önce uyuşmazlık çözüm maddesinin hukuki denetimden geçirilmesi yararlıdır. Falez Hukuk Bürosu olarak Antalya merkezli denizcilik uyuşmazlıklarında arabuluculuk görüşmeleri, tahkim şartı incelemesi ve dava öncesi çözüm seçenekleri konusunda danışmanlık veriyoruz.

Deniz Ticareti Hukuku Avukatlık Ücreti Nasıl Belirlenir?

Deniz ticareti hukuku alanında avukatlık ücreti tek bir sabit ölçüye göre belirlenmez. Ücret; işin kapsamı, uyuşmazlığın teknik karmaşıklığı, yabancılık unsuru bulunup bulunmadığı, hazırlanacak sözleşme ve görüş sayısı, dava veya tahkim sürecinin uzunluğu, bilirkişi ve delil incelemelerinin yoğunluğu, ihtiyati haciz gibi acil koruma tedbirlerinin gerekip gerekmediği ve dosyanın parasal büyüklüğü dikkate alınarak değerlendirilir. 1136 sayılı Avukatlık Kanunu ve Türkiye Barolar Birliği Avukatlık Asgari Ücret Tarifesi bu konuda temel çerçeveyi oluşturur. Avukatlık ücreti, tarifenin altında kararlaştırılamaz; işin niteliğine göre serbestçe belirlenir. Yıllık tarifeler güncellendiği için sabit rakam vermek doğru değildir; güncel tarife ilgili yıl itibarıyla kontrol edilmelidir.

Uygulamada ücretlendirme farklı modellerle yapılabilir. Yalnızca danışmanlık ve sözleşme incelemesi istenen işlerde saatlik veya iş bazlı ücret belirlenebilir. Dava, icra takibi veya tahkim yargılamasında ise dosyanın kapsamına göre maktu ve nispi unsurlar birlikte değerlendirilebilir. İhtiyati haciz, delil tespiti, yabancı belge tercümesi koordinasyonu, uzman raporu temini ve farklı şehir veya ülkelerde yürüyen bağlantılı işlemler, emeğin yoğunluğunu artırabilir. Deniz ticareti dosyalarında teknik belge hacmi fazla olduğu için, salt dava dilekçesi hazırlığından ibaret olmayan uzun bir ön inceleme süreci de söz konusudur.

Avukatlık ücretinden ayrı olarak yargılama giderleri bulunur. Mahkeme harçları 492 sayılı Harçlar Kanunu kapsamında hesaplanır. Tebligat, bilirkişi, keşif, tercüme, liman ve sicil kayıtlarının temini, noter işlemleri ve icra giderleri de dosyaya göre değişebilir. Bu giderlerin tamamı avukatlık ücreti içinde kabul edilmez; hangi kalemlerin vekâlet ücretine, hangilerinin masrafa dahil olduğunun yazılı biçimde netleştirilmesi gerekir. Tahkim yargılamasında hakem ücreti, kurum masrafları ve depozito yükümlülükleri de ayrıca gündeme gelebilir.

Sağlıklı bir ücretlendirme için dosyanın başında şu sorulara cevap aranır: Uyuşmazlık danışmanlık aşamasında mı çözülecek, icra takibi mi yapılacak, dava mı açılacak, tahkim şartı var mı, yabancı taraf var mı, teknik bilirkişi incelemesi bekleniyor mu, gemi veya yat üzerinde acil koruma tedbiri gerekecek mi? Antalya’da liman, marina ve yatçılık faaliyetlerinden doğan dosyalarda çoğu zaman ticari belge incelemesi ile idari işlem takibi birlikte yürür. Bu durum, ücret belirlenirken işin yalnızca dava sayısına göre değil, harcanacak hukuki emek ve operasyonel takibe göre değerlendirilmesini gerektirir. Falez Hukuk Bürosu olarak Antalya’daki deniz ticareti dosyalarında, işin kapsamı ve hukuki ihtiyaç çerçevesinde bilgilendirme yapıyoruz.

Deniz Ticareti Hukukunda Sık Sorulan Sorular

Deniz ticareti hukukunda en çok yöneltilen sorulardan biri, her deniz aracıyla ilgili uyuşmazlığın bu alana girip girmediğidir. Cevap, aracın niteliğine ve ilişkinin ticari yapısına göre değişir. Ticari amaçla işletilen gemi, yat, tekne veya deniz aracıyla ilgili taşıma, bağlama, bakım, onarım, satış, kiralama ve alacak ilişkileri çoğu zaman 6102 sayılı Türk Ticaret Kanunu kapsamında değerlendirilir. Salt özel kullanım ilişkilerinde 6098 sayılı Türk Borçlar Kanunu hükümleri daha görünür olabilir. Taraflardan birinin tacir olması, sözleşmenin ticari işletmeyle bağlantısı ve faaliyetin amacı görevli mahkemeyi de etkiler.

Sık sorulan bir başka konu, yük hasarı halinde kimin sorumlu olduğudur. Tek bir cevap yoktur. Taşıyan, alt taşıyan, yükleten, gönderen, alıcı, terminal işletmesi, depocu veya sigorta şirketi dosyanın özelliklerine göre sorumluluk tartışmasının parçası olabilir. Burada konşimento, teslim tutanağı, rezerv yazısı, survey raporu ve taşıma zincirindeki fiili teslim anları belirleyicidir. Hasar teslimde fark edilmişse derhal kayıt altına alınması, gizli hasar sonradan anlaşılmışsa gecikmeden inceleme başlatılması gerekir. Geç kalınması, ispatı güçleştirir.

Gemi üzerinde alacağı güvenceye almak için ne yapılabileceği de merak edilir. Deniz alacağı niteliği taşıyan bazı talepler için ihtiyati haciz yoluna başvurulabilir. Bu, mahkemeden alınan kararla geminin seferden alıkonulması veya hukuki olarak güvence altına alınması anlamına gelir. 6102 sayılı Türk Ticaret Kanunu ile 2004 sayılı İcra ve İflas Kanunu birlikte değerlendirilir. Hangi alacakların bu korumadan yararlanabileceği somut olaya göre değişir. Belgelerin eksiksiz hazırlanması ve geminin bulunduğu limanın doğru tespiti önemlidir.

Arabuluculuğun zorunlu olup olmadığı da sıkça sorulur. Ticari nitelikte olup konusu bir miktar paranın ödenmesi olan alacak ve tazminat taleplerinde 6325 sayılı Hukuk Uyuşmazlıklarında Arabuluculuk Kanunu çerçevesinde dava şartı arabuluculuk gündeme gelebilir. Buna karşılık her denizcilik uyuşmazlığında otomatik olarak zorunlu arabuluculuk yoktur; talebin niteliği incelenmelidir. Tahkim şartı bulunan sözleşmelerde ise devlet mahkemesi yerine tahkim yoluna gidilmesi gerekebilir.

Bir başka soru, davanın nerede açılacağıdır. Antalya’da olay yaşanmış olsa bile yetki her zaman Antalya mahkemelerinde olmayabilir. Davalının yerleşim yeri, sözleşmedeki yetki maddesi, ifa yeri, liman bağlantısı ve yabancılık unsuru birlikte değerlendirilir. Bu nedenle standart cevap yerine sözleşme ve belgelerin tek tek incelenmesi gerekir. Deniz ticareti hukukunda sık sorulan soruların büyük bölümü, aslında belge düzeni ve süre yönetimiyle ilgilidir. Konşimento, charter party, marina sözleşmesi, fatura, teslim tutanağı, kaza raporu ve yazışmaların eksiksiz saklanması, sonradan açılacak dava veya yürütülecek müzakere bakımından belirleyici olur.

Antalya Deniz Ticareti Hukuku Davalarında Hukuki Destek Ne Zaman Gerekir?

Deniz ticareti uyuşmazlıklarında hukuki destek çoğu zaman sorun mahkemeye taşınmadan önce gerekli olur. Sözleşme imzalanmadan önce metnin incelenmesi, riskli klozların düzeltilmesi, yetki ve tahkim maddelerinin değerlendirilmesi, ödeme ve teslim mekanizmasının güvenli kurulması ileride çıkabilecek uyuşmazlıkların etkisini azaltır. Gemi veya yat alım satımı, sicil tescili, ipotek kurulması, bayrak değişikliği, charter sözleşmesi, marina bağlama anlaşması ve bakım-onarım sözleşmeleri bu açıdan dikkat gerektirir. 6102 sayılı Türk Ticaret Kanunu ile 6098 sayılı Türk Borçlar Kanunu çerçevesinde hazırlanan sağlam bir sözleşme, birçok ihtilafın doğmadan önlenmesine yardımcı olur.

Uyuşmazlık doğduktan sonra ise zaman kaybı daha ciddi sonuçlar yaratabilir. Yük hasarı fark edildiğinde rezervin nasıl konulacağı, survey incelemesinin ne zaman yapılacağı, sigorta ihbarının nasıl gerçekleştirileceği ve delillerin nasıl korunacağı kritik önemdedir. Deniz kazalarında olay yeri kayıtları, VDR veya AIS verileri, fotoğraflar, liman tutanakları ve tanık beyanları hızla kaybolabilir ya da erişilmesi zorlaşabilir. Gemi alacağı bulunan hallerde ihtiyati haciz için geminin limanda bulunduğu kısa zaman aralığı kaçırılırsa, alacağın güvence altına alınması güçleşir. Bu nedenle ihtarname, delil tespiti, geçici hukuki koruma ve dava şartı arabuluculuk gibi adımların hangi sırayla atılacağı baştan planlanmalıdır.

Hukuki destek gerektiren bir başka aşama, yabancı unsurlu dosyalardır. Yabancı bayraklı gemi, yabancı malik, yabancı sigortacı, yabancı tahkim şartı veya yabancı dilde sözleşme varsa 5718 sayılı Milletlerarası Özel Hukuk ve Usul Hukuku Hakkında Kanun kapsamındaki meseleler gündeme gelir. Uygulanacak hukuk ve yetkili merci yanlış değerlendirildiğinde, açılan davanın usulden reddi veya sürecin uzaması söz konusu olabilir. Antalya’da yürütülen denizcilik faaliyetlerinde bu tür dosyalar sık görülür.

Pratik ölçüt şudur: ticari değer yüksekse, gemi veya yük hareket halindeyse, teknik rapor gerekiyorsa, taraflar arasında yabancılık unsuru varsa, ödeme gecikmişse, fesih veya tazminat gündemdeyse, idari bir işlem ticari sonuca bağlanıyorsa hukuki destek geciktirilmemelidir. Falez Hukuk Bürosu olarak Antalya’da deniz taşımacılığı, liman ve marina işlemleri, yat ve tekne sözleşmeleri, deniz kazaları ve gemi alacaklarıyla ilgili uyuşmazlıklarda danışmanlık, dava takibi ve icra süreçlerinde hukuki destek veriyoruz. Her dosya kendi sözleşme yapısı, teknik verisi ve ticari koşulları içinde değerlendirilir.

Bu sayfadaki bilgiler genel bilgilendirme amaçlıdır ve hukuki görüş niteliği taşımaz. Mevzuat ve yargı uygulamaları değişebileceğinden, somut durumunuz için bir avukata danışmanız önerilir.

Falez Partners Ortakları

Tüm Ekibi Gör →
Av. Halil Anıl Özgün

Av. Halil Anıl Özgün

Kurucu Ortak

Av. Erdem Ateş

Av. Erdem Ateş

Kurucu Ortak

Av. Bengünil Işık

Av. Bengünil Işık

Kurucu Ortak

Av. Ali Emre Karabacak

Av. Ali Emre Karabacak

Avukat

Falez Hukuk Bürosu

Nasıl Çalışıyoruz?

Hukuki sürecinizde yanınızda olmak için 3 adımlık basit ve şeffaf bir yol izliyoruz.

1

Bize Durumunuzu Anlatın

Ücretsiz ilk görüşmemizde hukuki durumunuzu dinliyor, süreci ve seçeneklerinizi açık biçimde değerlendiriyoruz. Hiçbir soru yanıtsız kalmaz.

2

Stratejinizi Birlikte Belirleyelim

Ekibimiz dosyanızı titizlikle inceler, size özel hukuki strateji oluşturur ve tüm süreci şeffaf biçimde yönetir.

3

Haklarınızı Sonuna Kadar Savunalım

Mahkeme sürecinde ya da müzakere masasında yanınızdayız. Hakkınızı en iyi sonuçla almanız için kararlılıkla çalışıyoruz.

WhatsApp'tan Randevu Alın