Yat hukuku; özel amaçla kullanılan deniz araçlarının edinimi, satışı, tescili, bayrak işlemleri, kiralanması, marina ve bağlama ilişkileri, bakım-onarım sözleşmeleri, deniz kazaları, çevre sorumluluğu, sigorta ve alacak tahsili gibi başlıkları kapsayan bir hukuk alanıdır. Türk hukukunda bu alanın temel dayanakları 6102 sayılı Türk Ticaret Kanunu, 6098 sayılı Türk Borçlar Kanunu, 2004 sayılı İcra ve İflas Kanunu, 618 sayılı Limanlar Kanunu, 2872 sayılı Çevre Kanunu, 4922 sayılı Denizde Can ve Mal Koruma Hakkında Kanun, 815 sayılı Kabotaj Kanunu ve uygulamaya göre ilgili yönetmeliklerdir. Uyuşmazlığın niteliğine göre uluslararası sözleşmeler, sigorta şartları, liman başkanlığı düzenlemeleri ve yabancı bayrak rejimi de değerlendirmeye girer.
Yat hukuku avukatı; alım satım sözleşmesinin hazırlanması, ön inceleme yapılması, tekne üzerindeki takyidatların kontrolü, teslim ve ayıp iddialarının yönetimi, marina sözleşmelerinin yorumlanması, charter ilişkilerinde sorumluluk paylaşımı, sigorta hasar dosyaları, deniz kazaları sonrası delil tespiti ve tazminat talepleri, gemi alacaklarına dayalı ihtiyati haciz ve icra süreçleri gibi konularda hukuki destek sunar. Antalya gibi yat turizmi ve marina faaliyetlerinin yoğun olduğu bir bölgede, sözleşme metinlerinin Türk hukuku ile fiili denizcilik pratiğine uygun kurulması çoğu uyuşmazlığı başlamadan azaltır.
Falez Hukuk Bürosu olarak Antalya’da yat sahipleri, alıcılar, satıcılar, marina kullanıcıları, charter işletmeleri ve denizcilik alanında faaliyet gösteren kişi ve şirketlere danışmanlık ile dava takibi hizmeti veriyoruz. Her dosyada uygulanacak mevzuat, teknenin hukuki statüsü, bayrağı, kullanım amacı, tarafların tacir olup olmaması ve sözleşmenin düzenleniş biçimi sonucu doğrudan etkiler. Bu nedenle değerlendirme, somut olaydaki belge seti ve işlem geçmişi üzerinden yapılmalıdır.
Yat Hukuku Nedir, Hangi Mevzuat Kapsamında Düzenlenir?
Yat hukuku, deniz araçları içinde ticari gemilerden farklı kullanım özellikleri taşıyan yatlara ilişkin özel ve genel hukuk kurallarının birlikte uygulandığı alandır. Bu alanda tek bir kanun bulunmaz. Uyuşmazlığın niteliğine göre birden fazla mevzuat aynı dosyada devreye girebilir. Temel çerçeve çoğu durumda 6102 sayılı Türk Ticaret Kanunu tarafından çizilir. Türk Ticaret Kanunu’nun deniz ticaretine ilişkin hükümleri; gemi kavramı, mülkiyet, tescil, deniz alacakları, çatma, kurtarma, donatanın sorumluluğu ve sigorta gibi başlıklarda yön gösterir. Bir yatın ticari amaçla mı yoksa özel kullanım için mi işletildiği, hangi hükümlerin uygulanacağını etkileyebilir.
Sözleşme ilişkilerinde 6098 sayılı Türk Borçlar Kanunu belirleyicidir. Yat alım satımı, kiralama, bakım-onarım, kaptan veya mürettebat hizmeti, marina bağlama sözleşmesi, komisyon ve aracılık ilişkileri çoğu zaman borçlar hukuku ilkeleriyle değerlendirilir. Ayıplı ifa, temerrüt, sözleşmenin feshi, tazminat ve cezai şart gibi konular burada önem taşır. Taraflardan biri tüketici ise 6502 sayılı Tüketicinin Korunması Hakkında Kanun da gündeme gelebilir. Ne var ki her yat işlemi tüketici işlemi sayılmaz; tarafların sıfatı ve işlemin amacı ayrı ayrı incelenir.
Tescil, bayrak ve idari denetim boyutunda liman başkanlıkları, bağlama kütüğü, gemi sicili ve ilgili yönetmelikler önemlidir. Uygulamada yatın boyu, kullanım şekli, bayrağı, özel tekne veya ticari tekne niteliği gibi ölçütler nedeniyle farklı kayıt rejimleri ortaya çıkabilir. 815 sayılı Kabotaj Kanunu Türkiye kıyılarında taşıma ve deniz ticareti bakımından önem taşır. 618 sayılı Limanlar Kanunu liman düzeni ve liman idaresiyle ilgili çerçeveyi etkiler. Deniz güvenliği yönünden 4922 sayılı Denizde Can ve Mal Koruma Hakkında Kanun, çevresel sorumluluk yönünden 2872 sayılı Çevre Kanunu uygulanabilir. Yakıt sızıntısı, sintine boşaltımı, atık yönetimi, deniz kirliliği iddiaları idari yaptırım ve tazminat sonucuna bağlanabilir.
İcra ve güvence tedbirlerinde 2004 sayılı İcra ve İflas Kanunu ile Türk Ticaret Kanunu birlikte değerlendirilir. Gemi alacağı bulunduğu iddiasıyla ihtiyati haciz talebi gündeme gelebilir. Yargıtay’ın yerleşik uygulamasında denizcilik uyuşmazlıklarında sözleşmenin adı kadar fiili ilişki, teknenin hukuki statüsü ve delil yapısı da dikkate alınır. Antalya’da görülen yat hukuku işlerinde yerli ve yabancı bayraklı tekneler, marina iç kuralları, sigorta poliçeleri ve uluslararası sözleşme şartları dosyanın yönünü değiştirebilir. Bu nedenle yat hukukunu yalnızca satış veya kaza başlığıyla sınırlı görmek doğru değildir; idari, ticari, borçlar, icra ve çevre hukuku iç içe ilerler.
Yat Hukuku Avukatı Hangi Konularda Danışmanlık ve Hukuki Destek Sunar?
Yat hukuku alanında hukuki destek çoğu zaman dava açılmadan önce başlar. En sık ihtiyaç duyulan işlerden biri sözleşme incelemesidir. 6098 sayılı Türk Borçlar Kanunu kapsamında hazırlanan yat alım satım, ön protokol, kapora, bakım-onarım, charter, yönetim hizmeti ve marina bağlama sözleşmelerinde tarafların borçlarının açık yazılması gerekir. Teslim tarihi, teslim yeri, deneme seyri, teknik kondisyon, eksik ekipman listesi, vergisel yükümlülükler, klas veya survey raporları, bayrak statüsü, ihtilaf halinde uygulanacak hukuk ve yetkili mahkeme kayıtları baştan düzenlenmediğinde uyuşmazlık çıkma ihtimali artar.
Yat üzerinde hukuki inceleme yapılması da avukatın önemli destek alanlarından biridir. 6102 sayılı Türk Ticaret Kanunu çerçevesinde gemi sicili veya bağlama kütüğü kayıtlarının incelenmesi, tekne üzerinde ipotek, haciz, rehin, muhafaza tedbiri ya da devir kısıtı bulunup bulunmadığının kontrolü gerekir. Yabancı bayraklı yatlarda yabancı sicil kayıtları, ownership certificate, deletion certificate, tonaj belgeleri ve sınıf kayıtları gibi evrakların doğrulanması gerekir. Uygulamada teknik inceleme ile hukuki inceleme birlikte yürütülür; avukat teknik raporun sözleşmeye doğru yansıtılmasına odaklanır.
Uyuşmazlık doğduğunda ihtarname hazırlanması, delillerin korunması ve doğru başvuru yolunun seçilmesi önem taşır. Teslim edilmeyen yat, ayıplı teslim, sözleşmenin tek taraflı feshi, bağlama yerinin kullandırılmaması, bağlama ücretine itiraz, bakım sonrası hasar, çarpma veya batma nedeniyle zarar, sigortanın teminat dışı savunması gibi hâllerde noter ihtarı, e-posta kayıtları, seyir verileri, fotoğraf, survey raporu, liman tutanakları ve marina kayıtları delil niteliği taşır. 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu kapsamında delil tespiti başvurusu, ileride açılacak davada kritik olabilir.
Yat hukuku avukatı dava ve takip süreçlerinde de görev alır. Ticari nitelikteki birçok denizcilik uyuşmazlığında 6102 sayılı Türk Ticaret Kanunu ve 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu gereği görevli mahkeme çoğu kez Asliye Ticaret Mahkemesidir. Bazı hallerde Asliye Hukuk Mahkemesi, İcra Mahkemesi veya Tüketici Mahkemesi gündeme gelir. Arabuluculuk, 6325 sayılı Hukuk Uyuşmazlıklarında Arabuluculuk Kanunu ve ilgili mevzuat gereği uyuşmazlığın ticari niteliğine göre dava şartı olabilir. Antalya’daki marina, liman ve turizm bağlantılı işlerde birden fazla taraf bulunduğundan, sorumluluğun kimde olduğu ve hangi talebin kime yöneltileceği baştan netleştirilmelidir.
Falez Hukuk Bürosu olarak Antalya’da yat sahipleri, işletmeciler, alıcılar ve satıcılar için sözleşme hazırlığı, risk analizi, uyuşmazlık öncesi danışmanlık, arabuluculuk süreci, dava takibi ve icra işlemleri konusunda hukuki destek sunuyoruz. Avukatlık ücreti işin niteliğine, uyuşmazlığın kapsamına ve yapılacak işlemlere göre belirlenir; 1136 sayılı Avukatlık Kanunu ile Türkiye Barolar Birliği Avukatlık Asgari Ücret Tarifesi çerçevesinde değerlendirilir.
Yat Alım Satımı, Tescil ve Bayrak İşlemlerinde Hukuki Süreç
Yat alım satımında hukuki süreç, yalnızca bedelin ödenmesi ve teslimden ibaret değildir. İşlem güvenliğinin sağlanması için sözleşme öncesi inceleme yapılması gerekir. Satıcının malik olup olmadığı, teknenin bağlama kütüğü ya da ilgili sicilde kayıt durumu, üzerinde ipotek veya haciz bulunup bulunmadığı, vergi ve marina borçları, sigorta hasar geçmişi, bakım kayıtları ve teknik uygunluğu kontrol edilmelidir. 6102 sayılı Türk Ticaret Kanunu ile 6098 sayılı Türk Borçlar Kanunu bu aşamada birlikte uygulanır. Uygulamada satış öncesi “memorandum of agreement” benzeri ön sözleşmeler kullanılabilir; Türk hukuku bakımından bu metinlerin bağlayıcılığı, içerdiği şartlara göre değerlendirilir.
Alım satım sözleşmesinde teknenin tanımı ayrıntılı yazılmalıdır. Teknenin adı, bağlama veya sicil numarası, üretim yılı, gövde numarası, motor seri numaraları, ekipman listesi, yardımcı bot, elektronik cihazlar, güvenlik ekipmanı ve varsa jeneratör, su yapıcı, radar gibi sistemler açıkça belirtilmelidir. Bedelin hangi para birimiyle ödeneceği, depozito düzeni, teslim tarihi, teslim yeri, deneme seyri ve survey raporuna bağlı şartlar da açık olmalıdır. Ayıp halinde ne olacağı, satıcının beyan ve taahhütleri, gizli ayıp iddialarının nasıl ileri sürüleceği ve devir masraflarının kime ait olduğu yazılmadığında yorum uyuşmazlıkları doğar.
Tescil ve bayrak işlemlerinde uygulanacak rejim, teknenin niteliğine göre değişir. Türk bayrağı çekilecek bir yat için ilgili idareye sunulacak belgeler teknenin kayıt statüsüne göre farklılık gösterebilir. Uygulamada satış sözleşmesi veya fatura, kimlik ve yetki belgeleri, vergiye ilişkin belgeler, silme belgesi veya yabancı sicilden terkin belgesi, tonaj ve teknik belgeler, uygunluk evrakı ve liman başkanlığınca istenen diğer belgeler talep edilir. Güncel evrak listesi işlem yapılacak liman başkanlığı ve ilgili mevzuattan kontrol edilmelidir. Yabancı bayraktan Türk bayrağına geçişte, yabancı sicil kuralları ve konsolosluk işlemleri de sürece eklenebilir.
Tescil işlemlerinde imza yetkisi ve temsil önemli bir risk alanıdır. Şirket maliki olan yatlarda ticaret sicil kayıtları, imza sirküleri ve yönetim organı kararları incelenmelidir. Vekâletname ile işlem yapılacaksa vekâlet kapsamının açık olması gerekir. Antalya’da yapılan alım satımlarda marina teslimleri, yaz sezonu yoğunluğu ve yabancı tarafların yer alması nedeniyle fiili teslim ile hukuki devir tarihi zaman zaman ayrışır. Bu ayrışma sigorta, sorumluluk, bağlama ücreti ve hasar riskini doğrudan etkiler. Falez Hukuk Bürosu olarak Antalya’da yürütülen yat devir işlemlerinde sözleşme hazırlığı, belge kontrolü, tescil başvurusu ve uyuşmazlık halinde dava süreci bakımından hukuki destek veriyoruz.
Marina Sözleşmeleri, Bağlama Ücretleri ve Liman Kaynaklı Uyuşmazlıklar
Marina ile tekne sahibi veya işletmecisi arasındaki ilişki çoğu zaman bir bağlama sözleşmesine dayanır. Bu sözleşme, 6098 sayılı Türk Borçlar Kanunu hükümleri çerçevesinde yorumlanır; uyuşmazlık ticari nitelik taşıyorsa 6102 sayılı Türk Ticaret Kanunu da devreye girer. Sözleşmenin adı tek başına belirleyici değildir. İçerikte yer tahsisi, elektrik ve su kullanımı, güvenlik, palamar hizmeti, atık alımı, çekek alanı kullanımı, bakım-onarım izni, giriş-çıkış usulleri, üçüncü kişilere karşı sorumluluk ve ücretlendirme yer alır. Uygulamada marina iç yönetmelikleri de sözleşmenin eki gibi işlem görür. Bu metinlerin teslim edilip edilmediği ve kullanıcının bunları kabul edip etmediği önem taşır.
Bağlama ücretleri yönünden uyuşmazlık genellikle ücret artışı, sözleşme yenilenmesi, tahliye, gecikme faizi, hizmet verilmediği halde bedel talebi veya teknenin marinadan çıkarılmasının engellenmesi başlıklarında ortaya çıkar. Böyle durumlarda sözleşmedeki ücret uyarlama hükümleri, kullanım süresi, ödeme planı ve fesih şartları incelenmelidir. Teknenin fiilen marinada bulunmadığı dönemlerde dahi bedel istenip istenemeyeceği, rezervasyon veya yer tahsisi mantığına göre değişebilir. Marina tarafından verilen ek hizmetlerin yazılı siparişe dayanıp dayanmadığı da önemlidir.
Liman ve marina kaynaklı hasarlarda sorumluluk değerlendirmesi somut olaya göre yapılır. Fırtına sırasında bağların kopması, elektrik arızası nedeniyle yangın çıkması, travel lift işlemi sırasında teknenin zarar görmesi, çekek sahasında gövde hasarı oluşması veya güvenlik zafiyeti nedeniyle hırsızlık yaşanması hâlinde kusur, illiyet bağı ve sözleşmedeki sorumluluk kayıtları incelenir. 6098 sayılı Türk Borçlar Kanunu’na göre ağır kusuru ortadan kaldıran kayıtlar geçerli kabul edilmez. Sorumluluk sınırlamaları da her durumda otomatik olarak uygulanmaz. Yargıtay’ın yerleşik uygulamasında fiili durum, kayıtlar, kamera görüntüleri, vardiya defterleri, hava raporları ve uzman incelemesi birlikte değerlendirilir.
Uyuşmazlığın niteliğine göre görevli mahkeme Asliye Ticaret Mahkemesi veya Asliye Hukuk Mahkemesi olabilir. Tarafların tacir olduğu veya işin ticari sayıldığı hallerde ticari dava niteliği gündeme gelir. Delil tespiti, ihtiyati tedbir, alacak davası, menfi tespit davası ya da tahliye talepleri somut olaya göre şekillenir. Arabuluculuk, para alacağı ve tazminat taleplerinin ticari dava niteliğinde olduğu birçok durumda dava şartı olarak karşımıza çıkabilir. Antalya marinalarında görülen uyuşmazlıklarda sözleşme eki tarifeler, e-posta yazışmaları, giriş-çıkış kayıtları, kamera kayıtları, hasar fotoğrafları ve ödeme dekontları çoğu kez belirleyici delildir. Falez Hukuk Bürosu olarak Antalya’da marina sözleşmeleri ve liman kaynaklı uyuşmazlıklarda sözleşme analizi, ihtarname, arabuluculuk ve dava takibi süreçlerinde hukuki destek sağlıyoruz.
Yat Kiralama, Charter Sözleşmeleri ve Tarafların Sorumluluğu
Yat kiralama ilişkileri, kullanım amacına ve organizasyon modeline göre farklı sözleşme tipleri içerir. Bareboat charter denilen çıplak kiralama modelinde tekne belirli süreyle kiracıya teslim edilir ve işletme riski geniş ölçüde kiracıya geçer. Mürettebatlı charter modelinde ise teknenin sevk ve idaresi çoğu zaman tekne sahibi veya işletmecisi tarafında kalır. Bu ayrım, 6098 sayılı Türk Borçlar Kanunu hükümleri çerçevesinde sorumluluğun belirlenmesinde önemlidir. Ticari faaliyet söz konusuysa 6102 sayılı Türk Ticaret Kanunu ve ilgili denizcilik düzenlemeleri de devreye girer.
Charter sözleşmesinde tarafların sıfatı açık yazılmalıdır. Malik, işletmeci, broker, kiracı, misafir listesi, kaptan ve mürettebatın pozisyonu belirsiz bırakıldığında hangi zarar için kimin sorumlu olduğu tartışmalı hâle gelir. Kullanım rotası, teslim ve iade limanı, yakıt politikası, depozito düzeni, hava koşulları nedeniyle rota değişikliği, kötü hava sebebiyle seyrin durması, hasar halinde bildirim yükümlülüğü, sigorta kapsamı, yasak kullanım halleri, alt kiralama yasağı ve iptal şartları ayrıntılı düzenlenmelidir. Uygulamada yabancı dilde kullanılan standart metinler Türk hukukundaki yorum kurallarına göre ele alınır; çeviri hataları ciddi risk yaratabilir.
Yolcu güvenliği ve idari uygunluk da kritik başlıklardandır. Ticari amaçla kullanılan yatlarda izin, ruhsat, personel yeterliliği, can güvenliği ekipmanı ve sigorta poliçelerinin mevzuata uygun olması gerekir. 4922 sayılı Denizde Can ve Mal Koruma Hakkında Kanun ile ilgili idari düzenlemeler bu alanda önem taşır. Kağıt üzerinde özel tekne gözüken bir yatın fiilen ticari charter faaliyeti yürütmesi, hem idari yaptırım hem de sigorta teminatı bakımından sorun doğurabilir. Hasar meydana geldiğinde sigorta şirketi kullanım amacına aykırılık savunması ileri sürebilir.
Uyuşmazlıklar çoğu kez depozitonun iadesi, teknenin sözleşmeye aykırı teknik durumda teslimi, tatilin yapılamaması, mürettebat davranışı, yakıt ve kumanya masrafları, iptal bedeli, kötü hava nedeniyle program değişikliği ve yolcu eşyalarının zarar görmesi nedeniyle çıkar. Taraflardan biri tüketici konumundaysa 6502 sayılı Tüketicinin Korunması Hakkında Kanun hükümleri gündeme gelebilir. Tarafların tacir olduğu charter işletmelerinde ise görevli mahkeme çoğu kez Asliye Ticaret Mahkemesidir ve arabuluculuk dava şartı olabilir. Antalya çıkışlı charter faaliyetlerinde liman çıkış belgeleri, yolcu listeleri, teslim-tesellüm tutanakları, yakıt fişleri, hasar fotoğrafları ve elektronik yazışmalar temel delildir. Falez Hukuk Bürosu olarak Antalya’da charter sözleşmelerinin hazırlanması, risk dağılımının netleştirilmesi ve uyuşmazlık halinde başvuru yollarının belirlenmesi konularında hukuki destek veriyoruz.
Yat Kazaları, Çatma, Deniz Kirliliği ve Tazminat Davaları
Yat kazaları çok farklı şekillerde ortaya çıkabilir: çatma, karaya oturma, yangın, batma, makine arızası sonrası sürüklenme, liman içinde manevra çarpışması, yolcu düşmesi, palamar kopması veya bakım sırasında teknenin zarar görmesi bunlardan bazılarıdır. Bu olaylarda uygulanacak hukuk, 6102 sayılı Türk Ticaret Kanunu, 6098 sayılı Türk Borçlar Kanunu, 2872 sayılı Çevre Kanunu, 4922 sayılı Denizde Can ve Mal Koruma Hakkında Kanun ve olayın niteliğine göre Türk Ceza Kanunu çerçevesinde şekillenir. Çatma halinde kusur oranları, seyir kuralları, kaptan davranışı, hava ve deniz durumu, radar-AIS kayıtları ve tanık anlatımları belirleyicidir.
Kaza sonrası en kritik aşama delilin korunmasıdır. Liman başkanlığı kayıtları, Sahil Güvenlik tutanakları, marina kamera görüntüleri, survey raporu, hasar fotoğrafları, ekspertiz incelemesi, GPS ve seyir cihazı verileri mümkün olduğunca erken toplanmalıdır. 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu kapsamında delil tespiti başvurusu, teknenin onarıma alınmasından önce yapılırsa ispat gücü artar. Sigorta şirketine poliçe şartlarında öngörülen sürede ihbar yapılması da önemlidir. Geç ihbar, bazı poliçelerde tartışma yaratabilir. Her poliçenin kapsamı farklı olduğundan tekne, üçüncü kişi sorumluluğu, çevre zararı ve kişisel eşya teminatları ayrı ayrı incelenmelidir.
Deniz kirliliği vakalarında idari ve özel hukuk sorumluluğu birlikte gündeme gelebilir. Yakıt veya yağ sızıntısı, sintine boşaltımı ya da atık yönetimine aykırılık nedeniyle 2872 sayılı Çevre Kanunu kapsamında idari yaptırımlar uygulanabilir. Bunun yanında marina, komşu tekne sahibi, kamu idaresi veya zarar gören üçüncü kişiler tazminat talep edebilir. Kirliliğin kaynağının belirlenmesi teknik inceleme gerektirir. Sızıntının bakım hatasından mı, personel kusurundan mı, üretim ayıbından mı kaynaklandığı dosyanın yönünü değiştirir. Rücu ilişkileri de bu nedenle önemlidir.
Tazminat davalarında maddi zarar kalemleri; onarım bedeli, değer kaybı, kullanım mahrumiyeti, çekek ve kurtarma giderleri, marina masrafları, enkaz kaldırma, çevre temizliği, tedavi giderleri ve uygun koşullarda kazanç kaybı olabilir. Manevi tazminat, bedensel zarar veya ölüm gibi hâllerde gündeme gelebilir. Görevli mahkeme çoğu kez Asliye Ticaret Mahkemesidir; bazı olaylarda Asliye Hukuk Mahkemesi veya ceza soruşturmasına bağlı süreçler de görülür. Antalya kıyılarında yoğun sezon trafiği, yabancı bayraklı tekneler ve charter faaliyetleri nedeniyle kazalarda yetki, uygulanacak hukuk ve delil toplama süreci daha teknik hâle gelebilir. Falez Hukuk Bürosu olarak Antalya’da yat kazaları ve deniz kaynaklı tazminat uyuşmazlıklarında delil tespiti, sorumluluk analizi, sigorta başvuruları ve dava takibi yürütüyoruz.

Antalya yat hukuku davalarında görevli mahkeme, yetki ve başvuru süreci
Yat hukukundan doğan davalarda görevli mahkeme, uyuşmazlığın konusuna ve tarafların sıfatına göre belirlenir. Ticari nitelikteki denizcilik uyuşmazlıklarında çoğu zaman görevli mahkeme Asliye Ticaret Mahkemesidir. 6102 sayılı Türk Ticaret Kanunu, deniz ticaretine ilişkin birçok ihtilafı ticari dava niteliğinde kabul eder. Yat alım satımı bir şirket işlemi olarak yürütülmüşse, charter faaliyeti ticari amaçla yapılıyorsa, marina ile işletmeci arasında ticari sözleşme varsa veya deniz alacağına dayalı talepler ileri sürülüyorsa Asliye Ticaret Mahkemesi ön plana çıkar. Taraflardan birinin tüketici olduğu durumlarda ise 6502 sayılı Tüketicinin Korunması Hakkında Kanun kapsamında Tüketici Mahkemesi gündeme gelebilir. Ticari nitelik taşımayan bazı sözleşme veya haksız fiil uyuşmazlıklarında Asliye Hukuk Mahkemesi görevli olabilir.
Yetkili mahkeme konusu 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu kurallarına göre belirlenir. Genel yetki kuralı gereği davalının yerleşim yeri mahkemesi yetkilidir. Sözleşmeden doğan davalarda ifa yeri mahkemesi de yetkili olabilir. Haksız fiil niteliğindeki olaylarda zararın meydana geldiği yer mahkemesi veya fiilin işlendiği yer mahkemesi yetki bakımından önem taşır. Deniz kazalarında kaza yeri, teknenin bağlama yeri, tarafların yerleşimi ve sözleşmedeki yetki kaydı birlikte değerlendirilir. Tacirler arasında düzenlenen geçerli yetki sözleşmeleri bazı dosyalarda sonucu değiştirir. Antalya’da marina, liman veya kıyı tesislerinde meydana gelen olaylarda Antalya mahkemeleri uygulamada sıkça yetkili hâle gelir.
Başvuru süreci uyuşmazlığın niteliğine göre değişir. Ticari dava sayılan para alacağı ve tazminat taleplerinde 6325 sayılı Hukuk Uyuşmazlıklarında Arabuluculuk Kanunu kapsamında zorunlu arabuluculuk dava şartı olabilir. Arabuluculuk tamamlanmadan açılan dava usulden reddedilebilir. İdari işlem veya ceza niteliğinde bir liman başkanlığı ya da çevre yaptırımı söz konusuysa idari yargı yolu ve sürelere dikkat edilmelidir. İhtiyati haciz, ihtiyati tedbir veya delil tespiti gibi acil başvurular ise dava öncesinde yapılabilir. Yatın el değiştirme riski, yurtdışına çıkma ihtimali veya delilin kaybolma tehlikesi varsa zamanlama kritik hale gelir.
Uygulamada süreç çoğu kez şu şekilde ilerler: belge incelemesi, taraflar arası yazışmaların toplanması, ihtarname veya talep mektubu, gerekiyorsa arabuluculuk başvurusu, acil koruma tedbiri değerlendirmesi, dava veya icra takibi. Dosyaya göre liman kayıtları, bağlama sözleşmesi, satış sözleşmesi, survey raporu, sigorta poliçesi, fotoğraflar, ekspertiz görüşü ve ödeme dekontları hazırlanır. Antalya’da görülen yat hukuku dosyalarında yabancı dilde düzenlenmiş belgelerin usulüne uygun tercümesi de gerekir. Falez Hukuk Bürosu olarak Antalya merkezli çalışmamız kapsamında görev, yetki ve başvuru yolunun dosya özelinde doğru belirlenmesine odaklanıyoruz.
Yat hukuku uyuşmazlıklarında zamanaşımı süreleri ve gerekli belgeler nelerdir?
Yat hukuku uyuşmazlıklarında zamanaşımı tek bir kurala bağlı değildir. Talebin dayanağına göre süre değişir. 6098 sayılı Türk Borçlar Kanunu kapsamında sözleşmeden doğan alacaklar, haksız fiil talepleri, ayıp iddiaları ve sebepsiz zenginleşme farklı zamanaşımı rejimlerine tabidir. 6102 sayılı Türk Ticaret Kanunu deniz ticaretine ilişkin bazı özel talepler için ayrı süreler öngörebilir. Bu nedenle “yat uyuşmazlıklarında zamanaşımı şu kadardır” şeklindeki tek cümle çoğu dosyada yanıltıcı olur. Satış sözleşmesine dayalı ayıp, charter bedeli alacağı, marina ücreti, çatma tazminatı, kurtarma ücreti, sigorta tazminatı veya gemi alacağı başlıklarının her biri ayrı değerlendirilmelidir.
Zamanaşımında en çok hata yapılan nokta, tarafların yazışmalarının veya dostane görüşmelerin süreyi otomatik olarak durdurduğu sanısıdır. Her görüşme zamanaşımını kesmez. İhtarname, dava açılması, icra takibi, borcun ikrarı veya kanundaki diğer kesilme nedenleri somut olayda ayrıca incelenmelidir. Hak düşürücü süre ile zamanaşımı da birbirine karıştırılmamalıdır. Hak düşürücü süre geçerse talep hakkı doğrudan ortadan kalkabilir; mahkeme bunu bazı durumlarda resen dikkate alır. Yabancı bayraklı tekneler ve uluslararası sözleşmelerde uygulanacak hukuk seçimi, süre hesabını daha da önemli hale getirir.
Gerekli belgeler uyuşmazlık türüne göre farklılaşır. Yat alım satımında genellikle satış sözleşmesi, ek protokoller, ödeme dekontları, teslim tutanakları, survey raporu, sicil veya bağlama kayıtları, fatura, e-posta ve mesaj yazışmaları gerekir. Marina ve bağlama uyuşmazlıklarında sözleşme, tarife, giriş-çıkış kayıtları, bağlama yeri planları, hizmet faturaları, kamera kayıtları, hasar fotoğrafları ve marina iç yazışmaları önemlidir. Charter uyuşmazlıklarında rezervasyon belgeleri, yolcu listeleri, teslim-tesellüm formları, hasar raporları, depozito kayıtları ve sigorta poliçeleri aranır. Kaza ve çevre zararında liman başkanlığı tutanakları, Sahil Güvenlik kayıtları, uzman raporları, hava durumu verileri ve onarım faturaları eklenir.
Mahkemeye veya arabuluculuğa başvuru öncesinde belgelerin tarih sırasına göre düzenlenmesi faydalıdır. Yabancı dildeki evrakların yeminli tercümesi, şirketler bakımından imza sirküleri ve ticaret sicil kayıtları, vekâletname, kimlik veya pasaport fotokopileri dosyayı tamamlar. Antalya’da yat sahipleri ve marina kullanıcıları bakımından sezon içinde belge toplama güçleşebilir; tekne seyirdeyken fiziksel evraka erişim sınırlanabilir. Bu nedenle elektronik kayıtların güvenli biçimde saklanması gerekir. Falez Hukuk Bürosu olarak Antalya’da yat hukuku dosyalarında süre analizi yaparken genel bilgiye değil, talebin hukuki sebebine ve dosyadaki belge yapısına göre hareket ediyoruz.
Antalya marina ve yat sahipleri açısından sık karşılaşılan hukuki uyuşmazlıklar
Antalya’da yat ve marina faaliyetlerinin yoğunluğu, belirli uyuşmazlık türlerini daha görünür hale getirir. En sık rastlanan sorunlardan biri bağlama sözleşmesinin uygulanmasından doğan anlaşmazlıklardır. Tekne sahibinin yer tahsisinden beklentisi ile marinanın kapasite ve işletme kuralları arasında uyuşmazlık çıkabilir. Yer değişikliği, sezonluk ücret artışı, erken tahliye, elektrik-su tüketim bedeli, bakım yapılmasına getirilen sınırlamalar ve misafir tekne politikaları buna örnektir. Bu ilişkiler çoğu zaman 6098 sayılı Türk Borçlar Kanunu kapsamında incelenir; tarafların tacir olduğu dosyalarda 6102 sayılı Türk Ticaret Kanunu da devreye girer.
Alım satım sonrasında ortaya çıkan gizli ayıp iddiaları da uygulamada yaygındır. Deniz testinde görülmeyen motor sorunları, osmoz, elektronik sistem arızaları, jeneratör problemleri, klas veya uygunluk belgelerindeki eksiklikler teslimden sonra gündeme gelebilir. Satıcının hangi konuda garanti verdiği, alıcının survey yaptırıp yaptırmadığı, sözleşmede “mevcut haliyle satış” benzeri kayıtların nasıl düzenlendiği önem taşır. Bu tür kayıtlar her durumda satıcının sorumluluğunu tamamen kaldırmaz; somut olayın özellikleri belirleyici olur. Yargıtay’ın yerleşik uygulamasında hile, gizlenen ayıp ve dürüstlük kuralı ihlali dikkatle incelenir.
Charter ve günübirlik kullanım kaynaklı uyuşmazlıklar da Antalya pratiğinde öne çıkar. İptal koşulları, kötü hava nedeniyle seferin yapılamaması, yakıt ve kumanya masrafları, depozito kesintileri, yolcu güvenliği ve kişisel eşya zararları tartışma konusu olur. Turizm sezonunda aceleyle kurulan ilişkilerde yazılı sözleşme bulunmaması veya yabancı dilde kısa rezervasyon metinleriyle işlem yapılması, uyuşmazlıkları büyütür. Ticari nitelik taşıyan taleplerde arabuluculuk ve Asliye Ticaret Mahkemesi süreci gündeme gelebilir.
Kaza, sürtme, palamar kopması, fırtına hasarı, travel lift sırasında zarar ve marina içi manevra çarpışmaları da sık görülür. Sigorta şirketi ile tekne sahibi arasında teminat kapsamı uyuşmazlığı ortaya çıkabilir. Kullanım amacının poliçeye aykırı olduğu, kaptan yeterliliğinin bulunmadığı veya hasarın zamanında bildirilmediği savunmaları uygulamada sık ileri sürülür. Çevre başlıklı iddialarda 2872 sayılı Çevre Kanunu kapsamında idari yaptırım ve tazminat riski birlikte doğabilir. Antalya kıyılarında yabancı bayraklı teknelerin varlığı, yetki ve tebligat meselelerini teknik hale getirir. Falez Hukuk Bürosu olarak Antalya’da marina işletmeleri ve yat sahiplerinin karşılaştığı bu tür uyuşmazlıklarda sözleşme, delil ve usul yönünden kapsamlı değerlendirme yapıyoruz.
Yat hukuku avukatlık ücreti nasıl belirlenir?
Yat hukuku alanında avukatlık ücreti, işin niteliğine ve kapsamına göre belirlenir. 1136 sayılı Avukatlık Kanunu ve Türkiye Barolar Birliği Avukatlık Asgari Ücret Tarifesi bu konuda temel çerçeveyi oluşturur. Tarife, avukat ile iş sahibi arasında kararlaştırılabilecek ücretin alt sınırı bakımından önem taşır. Ücret; yalnızca dava açılmasına göre değil, danışmanlık, sözleşme hazırlanması, belge inceleme, arabuluculuk, ihtarname, delil tespiti, ihtiyati haciz başvurusu, icra takibi, yabancı dilde belge incelemesi ve duruşma takibi gibi yapılacak işlemlerin toplamına göre değerlendirilir.
Yat hukuku dosyaları çoğu zaman standart bir alacak davasından daha teknik olabilir. Teknenin sicil durumu, yabancı bayrak bağlantısı, marina kayıtları, ekspertiz ve survey raporları, sigorta poliçeleri, uluslararası yazışmalar ve teknik bilirkişi incelemeleri emek ve süre planlamasını etkiler. Bu nedenle ücret belirlenirken dosyanın yalnızca parasal büyüklüğüne bakılmaz. Uyuşmazlığın aciliyeti, ihtiyati tedbir veya ihtiyati haciz ihtiyacı, delilin hızla toplanması gereği ve birden çok kurum nezdinde takip yapılması da dikkate alınır.
Dava ve takip masrafları avukatlık ücretinden ayrıdır. Yargılama harçları, tebligat giderleri, bilirkişi ücretleri, keşif giderleri, tercüme ve noter giderleri, liman veya sicil işlemleri için gereken masraflar ayrıca doğabilir. Bu kalemlerin bir kısmı yıl içinde değişebildiği için kesin rakam verilmesi doğru olmaz; güncel tutarlar ilgili yılın tarifeleri ve mevzuatı üzerinden kontrol edilmelidir. Davanın kazanılması halinde yargılama giderleri ve karşı vekâlet ücreti konusunda mahkeme karar verir. Karşı vekâlet ücreti, müvekkil ile avukat arasındaki sözleşmesel ücretten farklı bir kurumdur.
Danışmanlık ilişkilerinde ücretin yazılı sözleşme ile belirlenmesi faydalıdır. İşin kapsamı, hangi işlemlerin ücrete dahil olduğu, dava açılması halinde ayrı değerlendirme yapılıp yapılmayacağı, seyahat veya tercüme gibi kalemlerin nasıl karşılanacağı baştan netleştirilmelidir. Antalya’da yat işlemlerinde sıklıkla yabancı taraflar bulunduğundan, belge incelemesinin iki dilli yürütülmesi veya farklı idareler nezdinde süreç takibi ek iş yükü doğurabilir. Falez Hukuk Bürosu olarak Antalya’da yat hukuku alanındaki danışmanlık ve dava takiplerinde ücretlendirmeyi dosyanın kapsamı, işlem sayısı ve hukuki risk düzeyine göre; Avukatlık Kanunu ile Türkiye Barolar Birliği Avukatlık Asgari Ücret Tarifesi çerçevesinde değerlendiriyoruz.
Yat alım satım sözleşmesi hazırlanırken nelere dikkat edilmelidir?
Yat alım satım sözleşmesi hazırlanırken en önemli nokta, teknenin ve satışın konusunun tereddüde yer bırakmayacak şekilde tanımlanmasıdır. Teknenin adı, üretici bilgisi, model yılı, gövde numarası, motor seri numaraları, bağlama kütüğü veya sicil kayıtları, bayrağı ve ekipman listesi sözleşmeye eklenmelidir. Uygulamada radar, tender, jeneratör, su yapıcı, klima, elektronik cihazlar ve güvenlik ekipmanı gibi unsurların teslim kapsamına girip girmediği sonradan tartışma yaratır. 6098 sayılı Türk Borçlar Kanunu bakımından satım konusu ve yan edimlerin açık belirlenmesi ispat kolaylığı sağlar.
Bedel ve ödeme planı ayrıntılı yazılmalıdır. Kapora veya depozito ödeniyorsa bunun hukuki niteliği, hangi hallerde iade edileceği veya irat kaydedileceği gösterilmelidir. Ödemenin banka transferiyle yapılması, para birimi, kur riski, masrafların hangi tarafa ait olduğu, vergi ve harç yükümlülükleri düzenlenmelidir. Satışın survey raporuna, deneme seyrine veya belirli belgelerin tamamlanmasına bağlı olarak kurulması mümkündür. Bu şartların gerçekleşmemesi halinde tarafların sözleşmeden dönme hakkı ve bedelin iadesi mekanizması açık kurulmalıdır.
Satıcının beyan ve taahhütleri sözleşmenin omurgasını oluşturur. Satıcının malik sıfatına sahip olduğu, tekne üzerinde açıklanmamış ipotek, haciz veya rehin bulunmadığı, marina borcu ya da üçüncü kişi alacağı olmadığı, motor saatinin ve bakım kayıtlarının gerçeğe uygun olduğu, bilinen ağır hasarların açıklandığı gibi kayıtlar önemlidir. Alıcı bakımından ise inceleme hakkının kullanıldığı, survey yaptırıldığı veya bundan feragat edildiği hususları doğru formüle edilmelidir. “Mevcut haliyle satış” kaydı tek başına tüm ayıp sorumluluğunu kaldırmaz; hileli gizleme veya ağır ayıplar bakımından durum farklılaşabilir.
Teslim, hasarın geçişi ve tescil konusu ayrıca düzenlenmelidir. Teknenin fiili teslim tarihi ile hukuki devir tarihinin farklı olması mümkündür. Bu durumda sigorta, marina ücreti, bağlama yeri, personel, yakıt ve doğacak hasarlardan kimin sorumlu olacağı netleştirilmelidir. Yabancı bayraklı teknelerde terkin belgesi, ownership chain ve konsolosluk işlemleri de sözleşmeye bağlanabilir. Uyuşmazlık halinde yetkili mahkeme, uygulanacak hukuk, bildirim usulü ve gerekiyorsa arabuluculuk kaydı eklenmelidir. Antalya’da yapılan yat satışlarında yaz sezonu ve teslim baskısı nedeniyle bu başlıklar bazen kısa geçilir; oysa sonradan çıkan uyuşmazlıkların büyük bölümü tam da bu eksiklerden kaynaklanır. Falez Hukuk Bürosu olarak Antalya’da yat alım satım sözleşmelerinin hazırlanmasında hukuki riskleri baştan görünür kılmaya odaklanıyoruz.
Yat hukukunda ihtiyati haciz, gemi alacağı ve icra takibi nasıl işler?
Yat hukukunda alacağın güvence altına alınması gerektiğinde ihtiyati haciz önemli bir araçtır. İhtiyati haciz, alacağın tahsilini güvencelemek için borçlunun malvarlığı üzerinde geçici bir koruma sağlanmasıdır. Denizcilik alanında bu kurum, 6102 sayılı Türk Ticaret Kanunu’ndaki gemi alacaklarına ilişkin hükümler ile 2004 sayılı İcra ve İflas Kanunu çerçevesinde değerlendirilir. Her denizcilik alacağı gemi alacağı sayılmaz. Bu ayrım önemlidir; çünkü gemi alacağına dayalı ihtiyati hacizde uygulanacak usul ve mahkeme değerlendirmesi farklılık gösterebilir. Yakıt tedariki, bakım-onarım, personel alacağı, kurtarma, liman ve marina masrafları, çatma kaynaklı tazminat gibi talepler somut olayın niteliğine göre incelenir.
İhtiyati haciz talep edebilmek için alacağın yaklaşık ispat seviyesinde ortaya konulması gerekir. Uygulamada sözleşme, fatura, teslim tutanağı, seyir ve marina kayıtları, yazışmalar, ekspertiz raporları, liman belgeleri ve borcu doğrulayan diğer evrak mahkemeye sunulur. Mahkeme, şartların mevcut olduğu kanaatine varırsa teminat karşılığında veya dosyanın özelliğine göre karar verebilir. Kararın uygulanması için icra dairesi nezdinde işlem yapılır ve teknenin bulunduğu yer liman başkanlığı, marina veya ilgili sicil birimleri devreye girer. Yatın seyrinin durdurulması veya fiilen limandan çıkışının engellenmesi ciddi ticari sonuç doğurduğundan usul hatası yapılmaması gerekir.
İcra takibi bakımından genel haciz yoluyla takip, kambiyo takibi veya ilamlı icra gibi yollar gündeme gelebilir. Hangi yolun seçileceği alacağın niteliğine ve eldeki belgeye bağlıdır. Takip başlatıldıktan sonra borçlunun itirazı gelirse itirazın kaldırılması veya iptali davası gündeme gelir. Uyuşmazlık denizcilik ilişkisine dayanıyorsa görevli mahkeme çoğu kez Asliye Ticaret Mahkemesidir. İcra takibi ile ihtiyati haciz arasındaki ilişki stratejik önem taşır; bazı dosyalarda önce tedbir niteliğinde koruma alınması, sonra esas takibe geçilmesi gerekir.
Yabancı bayraklı yatlarda ve Antalya marinalarında bulunan teknelerde uygulama daha teknik olabilir. Teknenin malikinin farklı, işletmecisinin farklı olması; charter yoluyla üçüncü kişilere kullandırılması; sicilin yurtdışında tutulması gibi nedenlerle kime karşı talepte bulunulacağı dikkatle belirlenmelidir. Yanlış hasım seçimi ve eksik belge, süreci uzatabilir. Zorunlu arabuluculuk, alacağın niteliğine göre ticari dava şartı olarak gündeme gelebilir; ihtiyati haciz gibi acil koruma tedbirleri ise bu değerlendirmeden farklı ele alınır. Falez Hukuk Bürosu olarak Antalya’da gemi alacağı iddiaları, ihtiyati haciz talepleri ve denizcilik kaynaklı icra takiplerinde mevzuata ve somut belge yapısına dayalı hukuki destek sunuyoruz.
Bu sayfadaki bilgiler genel bilgilendirme amaçlıdır ve hukuki görüş niteliği taşımaz. Mevzuat ve yargı uygulamaları değişebileceğinden, somut durumunuz için bir avukata danışmanız önerilir.