Sigorta primlerinin eksik yatırılması, bir işverenin çalışanı adına ödemesi gereken sosyal güvenlik primlerinin gerçeğe aykırı şekilde, çalışanın fiilen aldığı ücretin altında veya kimi günler hiç bildirilmeden Sosyal Güvenlik Kurumu’na (SGK) yatırılmasıdır. Bu durum 5510 sayılı Sosyal Sigortalar ve Genel Sağlık Sigortası Kanunu ve 4857 sayılı İş Kanunu ile düzenlenmiştir. Yazıda, eksik prim yatırmanın ne demek olduğu, yasal dayanakları, hangi hallerde ortaya çıkabileceği, çalışanların veya hak sahiplerinin bu konuda nasıl dava açabileceği, görevli mahkeme ve süreç ayrıntıları ile Yargıtay uygulamasının özetini bulabilirsiniz.
Sigorta Primlerinin Eksik Yatırılması Nedir? Kanuni Tanım ve Yasal Dayanak
Sigorta primlerinin eksik yatırılması, işverenin işçinin gerçek ücretini tam olarak SGK’ya bildirmemesi ve buna göre prim ödememesi anlamına gelir. 5510 sayılı Sosyal Sigortalar ve Genel Sağlık Sigortası Kanunu’na göre işverenler, çalışanlarını sigortalı olarak bildirmek ve ödedikleri ücret üzerinden her ay SGK’ya prim yatırmakla yükümlüdür. İşveren tarafından eksik gün veya eksik ücret üzerinden yapılan bildiriler, çalışanın emeklilik, sağlık, iş kazası, analık ve diğer sigorta haklarını doğrudan etkiler. Kanun gereği, gerçek ücretin eksik gösterilmesi haksız bir eylem kabul edilir ve hem idari para cezası hem de hizmet tespiti davası yoluyla hukuki sonuçlar doğurur. Ayrıca, 4857 sayılı İş Kanunu da işçinin ücretinin doğru ve tam yatırılmasını, işverenin yükümlülüğü olarak tanımlar. SGK, primlerin eksik bildirildiğinin tespiti hâlinde idari yaptırımlar uygulayabilir ve çalışanın eksik yatırılan primlerine ilişkin olarak hizmet tespiti davasını düzenler.
Hangi Durumlarda Sigorta Primlerinin Eksik Yatırılması Söz Konusu Olur?
Bir işyerinde çalışanların primlerinin eksik yatırılmış sayılması için bazı tipik durumlar ortaya çıkabilir. İşveren işe giriş bildirgesinde asgari ücret veya daha düşük bir ücret gösterebilir, oysa işçiye ödenen gerçek ücret çok daha yüksektir. Bazı günlerde işçi çalışmasına rağmen çalışma günü olarak SGK’ya bildirim yapılmamışsa veya fazla mesai, yol, yemek gibi ödemeler ücrete eklenmemişse prim eksik yatırılmış sayılır. İşveren bazı çalışanlarını kısmi süreli çalışıyor göstermesine rağmen tam zamanlı çalıştırıyorsa, bu da eksik prim yatırmanın bir örneğidir. Ayrıca işçi üzerindeki baskı nedeniyle ücreti düşük gösterilen belgeleri imzalayabilir ancak gerçek bordro ile ödenen ücret farklılık gösteriyorsa bu haliyle de eksik prim bildirimi gündeme gelir. Örneğin, bir çalışan aylık 25 gün çalıştığı hâlde SGK bildirimlerinde 15 gün çalıştığı beyan edilirse, kalan 10 günlük prim ödemesi eksik yatırılmış olur. Bahsedilen tüm durumlar, işçinin hak kaybına yol açar ve mevzuata aykırıdır.
Sigorta Primlerinin Eksik Yatırılması Davasını Kimler Açabilir?
Sigorta primlerinin eksik yatırıldığı iddiasıyla dava açma hakkı öncelikle ilgili işçiye, yani çalışana aittir. İşçi hayatını kaybettiyse, menfaati zedelenen mirasçıları veya hak sahipleri de bu davayı açabilir. Aynı zamanda, işçinin hizmet süresinin ya da ücretinin tespiti SGK veya diğer kamu kurumları tarafından da dava konusu yapılabilir. Ancak uygulamada, en çok karşılaşılan biçim hizmet tespiti veya prim farkının tespiti davasının bizzat işçi tarafından açılmasıdır. Çalışan isterse avukat aracılığıyla, istemezse şahsen ilgili mahkemeye başvurabilir. Herhangi bir sendika üyesi işçi ise bazen sendika da hukuki yardım amaçlı başvuruda bulunabilir. Bir işyerinden çıkarılmış veya halen çalışmakta olan işçi için başvuru hakkı vardır. Ödemelerin eksik yatırıldığını düşünen kişi SGK’ya başvuru hakkına da sahiptir; ancak dava hakkı mahkemede doğrudan işçi veya varsa hak sahibi tarafından kullanılır.
Süreç: Sigorta Primlerinin Eksik Yatırılması İddiası Nasıl İleri Sürülür?
İşçi veya hak sahibi, sigorta primlerinin eksik yatırıldığına dair şüphe duyması halinde önce elindeki delilleri toplamalıdır. Primlerin eksik yatırıldığına dair bordro, ücret hesap pusulası, banka dekontları, tanık beyanı, işyeri kayıtları, sigorta dökümü ve benzeri belgeler önemli kanıtlar arasındadır. Dava açmadan önce SGK’ya yazılı başvuru yapabilir ve kurumdan inceleme talep edilebilir. SGK’nın denetmenler vasıtasıyla işyerinde yaptığı inceleme de dava sürecinde belge olarak kullanılabilir.
Mahkemede dava açıldığında, işçi davasında genellikle hizmet tespiti veya ücret tespiti amacıyla başvurduğunu belirtir. Dilekçede hangi aylara veya dönemlere ilişkin eksik prim yatırıldığını açıklamalıdır. Davalı olarak işveren ve zorunlu hallerde SGK gösterilir. Dava açan kişinin işverende çalıştığını ve gerçekte daha fazla çalıştığını veya daha yüksek ücret aldığını iddia etmesi gerekir. Mahkemede tanık dinletme hakkı vardır. Yargılama aşamasında mahkeme, SGK ve banka kayıtlarını talep edebilir, gerektiğinde bilirkişi incelemesi yapılabilir. Davanın sonunda mahkeme, primlerin eksik yatırıldığına karar verirse, eksik gün veya ücretlerin tespitiyle SGK’ya bildirimi sağlar.
Yargıtay Kararlarında Sigorta Primlerinin Eksik Yatırılması Nasıl Değerlendirilir?
Yargıtay’ın yerleşik uygulamasına göre, sigorta primlerinin eksik yatırılması işçinin sosyal güvenlik haklarında ciddi kayba yol açmaktadır ve bu tür eksik bildirilen hizmet süreleri için hizmet tespiti davası açılması mümkündür. Yargıtay, bu tür davalarda işçinin fiili olarak ne kadar süre ve hangi ücretle çalıştığının somut delillerle ispatlanması gerektiğini belirtir. Tanık beyanlarının güçlü olması, mahkemece yapılan keşif, işyeri kayıtları ve banka kayıtları gibi objektif belgelerin değerlendirilmesi önemlidir. Yüksek Mahkeme, yalnızca yazılı evrak değil, çalışanın gerçek durumunu ortaya koyan diğer tüm delillerin de dikkate alınmasını kabul eder. Yargıtay, işverenin kasten veya ihmalen eksik bildirim yapması halinde, işçinin hizmet süresinin ve ücretinin gerçek haliyle tespit edilmesini sağlar ve kararlarını bu doğrultuda verir. Eksik prim bildirimi, sadece işçi ve işvereni değil, sosyal güvenlik sistemini de ilgilendirdiğinden yargısal denetim kapsamı geniş tutulur.
Görevli ve Yetkili Mahkeme Hangisidir?
Sigorta primlerinin eksik yatırılmasıyla ilgili hizmet tespiti ve benzeri davalarda görevli mahkeme, iş mahkemesidir. İş mahkemelerine ilişkin hükümler 7036 sayılı İş Mahkemeleri Kanunu’nda düzenlenmiştir. Eğer ilgili yerde iş mahkemesi yoksa, Asliye Hukuk Mahkemesi iş mahkemesi sıfatıyla görev yapar. Yetkili mahkeme ise, işçinin çalıştığı işyerinin bulunduğu yer mahkemesi veya davalının yerleşim yerindeki mahkemedir. Örneğin, Antalya’da çalışan birinin sigorta primleriyle ilgili davasında Antalya iş mahkemesi yetkilidir. Davanın açılacağı mahkeme belirlenirken, hangi yerde çalışıldığı ve işverenin adresi dikkate alınır.

Zorunlu Arabuluculuk Şartı Var mı?
Sigorta primlerinin eksik yatırılması ile ilgili olarak açılacak hizmet tespiti ve benzeri davalarda zorunlu arabuluculuk şartı aranmamaktadır. 7036 sayılı İş Mahkemeleri Kanunu’na göre, bireysel veya toplu iş sözleşmesinden kaynaklanan alacak ve tazminat davalarında dava açmadan önce arabulucuya başvurmak zorunludur. Ancak hizmet tespiti davaları, yani primlerin eksik bildirilmesi veya çalışılan sürenin tespitine yönelik davalar bu kapsamda değildir. İşçi veya hak sahibi, arabuculuk sürecini beklemeden doğrudan yetkili iş mahkemesine başvurabilir.
Dava Açma Süresi ve Zamanaşımı Nasıl Hesaplanır?
Sigorta primlerinin eksik yatırıldığı iddiasıyla hizmet tespiti davası açmak isteyen işçi ya da hak sahibi için önemli bir süre sınırlaması vardır. 5510 sayılı Sosyal Sigortalar ve Genel Sağlık Sigortası Kanunu’na göre, işyerinden ayrıldığı yılı izleyen yılbaşından başlayarak beş yıl içinde hizmet tespiti davası açılması gerekir. Bu süre hak düşürücü süre olup, kanunda istisna olarak bazı hallerde (örneğin işçi kayıtlarının işveren tarafından SGK’ya hiç verilmemesi gibi) farklı bir sonuç doğabilir. Genel olarak işten ayrılış tarihini takip eden yılın başından itibaren beş yıl içinde dava açılmazsa, dava hakkı kaybedilir. Alacak ve tazminat yönünden fazla mesai, ücret veya diğer farklar talep edilecek ise farklı zamanaşımı süreleri uygulanabilir ve bunları güncel mevzuattan kontrol etmek gerekir.
Dava Açarken Hangi Belgeler Gerekir?
Dava açılırken başvurucu, primlerin eksik yatırıldığına ilişkin somut bilgi ve belgeleri dava dilekçesine eklemelidir. Mahkemeye sunulabilecek başlıca belgeler şunlardır:
- Hizmet dökümü (SGK kayıtları)
- Bordrolar ve ücret hesap pusulaları
- Banka hesap dökümleri (maaşın eksik-yüksek yatırıldığını gösteren belgeler)
- Kimlik ve iletişim bilgileri
- Vardiyaları ve çalışma günlerini gösteren işyeri iç yazışmaları veya kart basma kayıtları
- Tanınan tanıkların isimleri ve iletişim bilgileri
- SGK veya işyeriyle yapılan yazışmalar (varsa)
- Varsa disiplin kayıtları, özlük dosyası örnekleri, fazla mesaiye ilişkin kayıtlar
Her davada aynı belgeler gerekmeyebilir, dosyanın özelliğine göre yeterli görülen delillerle başvuru yapılır. Mahkeme, gerektiğinde SGK, işyeri veya banka gibi üçüncü kurumlardan doğrudan belge isteyebilir.
Masraflar ve Harçlar Nelerdir?
Sigorta primlerinin eksik yatırılması nedeniyle açılan davalarda mahkemeye başvuru sırasında yargılama harcı ve varsa tebligat, bilirkişi, keşif, tanık gibi gider avansları ödenir. Tüm yargı harcı ve masrafları yıl içinde resmi tarifelere göre değişir; bu nedenle başvuru öncesi güncel harç ve gider tutarları ilgili yılın tarifesinden veya mahkeme kaleminden öğrenilmelidir. Hizmet tespiti gibi tespit davalarında genellikle maktu harç alınır. Dava sonucunda mahkeme masrafların sorumluluğunu davanın kabul veya reddine göre belirler. Dava sırasında avukat ile temsil olunursa, avukatlık ücreti Türkiye Barolar Birliği Avukatlık Asgari Ücret Tarifesi’nin altında olamaz ve işin niteliğine göre belirlenir. Eğer kişi adli yardımdan yararlanma hakkına sahipse, masrafların ertelenmesi veya alınmaması için mahkemeye başvurabilir.
Sigorta Primlerinin Eksik Yatırılması Davalarında Dikkat Edilmesi Gerekenler
Dava açmadan önce elinizdeki tüm delilleri toplayıp eksiksiz şekilde mahkemeye sunmalısınız. Tanıkların, çalışılan işyerindeki dönemleri iyi bilmesi ve gerçek durumu ayrıntı ile ifade edebilmesi önemlidir. Eksik prim yatırıldığı iddiası geçmişe dönükse, hak düşürücü sürelere mutlaka dikkat edilmelidir. İşyeri kapanmış veya işveren başka yere taşınmışsa, mevcut kayıtlar üzerinden işlem yapılır, bu nedenle belge ve delilleri korumak gereklidir. SGK kayıtları her zaman doğru ve tam olmayabileceğinden, bordro ve banka evrakı, fazla mesai, izinlerin karşılığı olan ödemeler, yazışmalar ve işyerinde çalışan diğer kişilerin beyanı davada belirleyici olabilir. Eksik ücret bildirimiyle ilgili taleplerde de hak düşürücü süre ve zamanaşımı farklılık gösterebilir, dava açmadan mevzuat düzenlemelerini güncel olarak incelemek yararlı olur. Dava sonucunda mahkeme kararı ile SGK kayıtlarının düzeltilmesi sağlanır.
Sigorta Primlerinin Eksik Yatırılması Yargıtay Kararlarında Sıkça Sorulan Sorular
Sigorta primlerinin eksik yatırılması ile ilgili Yargıtay’a en çok taşınan sorulardan biri işçinin elinde yazılı belge olmadan yalnızca tanık beyanıyla hak iddia edip edemeyeceğidir. Yargıtay uygulamasında tanık beyanlarının gücü önemlidir ancak karar verilmesinde bordro, banka dekontu gibi belgelerle desteklenmesi, işçinin gerçek ücret ve çalışma günlerinin daha iyi ispatlanmasını sağlar. Eksik prim bildirimi nedeniyle dava açıldığında işverenin savunması ve varsa sunduğu belgeler de dikkate alınır. Eksik bildirimin kasıtlı mı yoksa hata ile mi yapıldığı, SGK’ya hiç bildirim yapılmamış olan dönem olup olmadığı gibi ayrıntılar da tek tek incelenir. Eksik primlerin düzeltilmesi ve hak kaybının önlenmesi için kesin kazanç garantisi olmamakla birlikte, Yargıtay kararlarında gerçek çalışmanın somut delillerle ortaya konmasının dava süreci bakımından belirleyici olduğu görülmektedir.
Falez Hukuk Bürosu olarak Antalya’da bu alanda hukuki danışmanlık ve dava takibi hizmeti veriyoruz.
Bu yazı Ekim 2026 itibarıyla yürürlükteki mevzuat esas alınarak genel bilgilendirme amacıyla hazırlanmıştır ve hukuki görüş niteliği taşımaz. Mevzuat ve yargı uygulamaları değişebileceğinden, somut durumunuz için bir avukata danışmanız önerilir.